Water in de wereld

Document acties

Hier vind je info, studies en publicaties over de uiteenlopende aspecten van water, zoals:

1. de algemene waterproblematiek:

2. strategische thema’s

Deze thema's liggen PROTOS na aan het hart , omdat ze belangrijk zijn voor een rechtvaardig, participatief en duurzaam waterbeheer:

Integraal Waterbeheer (IWB)
de meer-partijen-benadering (en de rol van de overheid hierin)
een sterke verantwoordelijkheid vanwege de watergebruikers (en de capaciteitsopbouw door PROTOS)
ondersteuning van het lokaal bouwheerschap
hygiëne en sanitatie
aandacht voor institutionele opbouw
water en gender

3. PROTOS kenniscentrum

Als specialist in de watersector in het Zuiden, beschouwt PROTOS het als zijn taak zijn kennis en ervaringen ter beschikking te stellen van derden. Het betreft hier zowel ontwikkelingsactoren en ngo's uit Noord of Zuid, als andere belangstellenden zoals studenten, derdewereldbewegingen, enz.

Water in de wereld, enkele aspecten

Document acties

Op deze pagina behandelen we een aantal aspecten in verband met water:

Watertekort en armoede

Water, geen koopwaar

De watervoetafdruk

Te weinig drinkwater

Wij staan er amper bij stil, maar aan “water” zijn ook grenzen, zeker als het om drinkbaar water gaat. Sinds 1975 is de vraag naar water wereldwijd verdubbeld. Er wordt aan een hoog tempo geproduceerd, geoogst en water afgetapt om het stijgend aantal mensen op deze aardbol te voeden, te kleden en van comfort te voorzien.

De druk op een schaars maar onmisbaar en levensnoodzakelijk goed neemt daardoor gestaag toe. Het gebrek aan zuiver drinkwater is een feit voor ongeveer 783 miljoen mensen!

Dagelijks sterven 20 tot 30.000 mensen bij gebrek aan zuiver water, elke 20 seconden is daar een kind bij. In de Minst Ontwikkelde Landen wordt de kindersterfte voor 30 tot 50% veroorzaakt door een gebrek aan zuiver water.
Wereldwijd zijn 80% van de ziektegevallen te wijten aan het gebrek aan zuiver water en goede sanitatie en hygiëne: jaarlijks worden hierdoor onder andere 250 tot 300 miljoen arbeidsdagen verloren.
Twee tot drie miljard man- (meestal vrouw-)dagen gaan jaarlijks verloren aan het halen van water. Het productieverlies dat hiermee gepaard gaat wordt geraamd op ongeveer 5 miljard euro.
In landen zoals Bolivia sluiten de scholen in de voormiddag tijdens het droogseizoen omdat de kinderen water halen voor het gezin. Vrouwen in West-Afrika kunnen geen eigen activiteiten ontplooien omdat ze dagelijks uren water halen...

Terug

Weinig vooruitgang

Op mondiaal vlak beschouwd blijft het percentage van “water-armen” ongeveer stabiel. Ondanks de inspanningen die gedurende de twee waterdecennia geleverd werden om iedereen tegen 2000 toegang te geven tot voldoende water, is er weinig vooruitgang merkbaar.

Deze stagnatie heeft verschillende oorzaken:

het beperkte niveau van investeringen binnen de sector, en dan vooral in de Derde Wereld. Naar schatting moet jaarlijks ongeveer 25 miljard euro worden geïnvesteerd om de Millenniumdoelstellingen rond water te behalen.
de bevolkingsaangroei. Hierdoor stijgt het absoluut aantal mensen dat toegang heeft tot drinkwater wel, maar procentueel treedt er geen verbetering op. Dit fenomeen speelt vooral in de grote steden in Azië en Latijns Amerika, waar de watervoorzieningen de snelle bevolkingsexplosie niet kunnen bijhouden.
het slechte beheer en onderhoud van vele waterleidingen en –putten. Hierdoor moeten heel wat financiële middelen en veel energie geïnvesteerd worden in herstellingen.
het herdefiniëren van de rol van de Staat, vooral in het Zuiden. In de jaren ’80 namen veel regeringen met wisselend succes de drinkwaterbedeling op zich. De Structurele AanpassingsProgramma’s (SAP's) die door de Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds werden opgelegd verplichtten de meeste regeringen echter hun sociale dienstverlening af te bouwen. In het huidige decentralisatieproces krijgen lokale overheden in het Zuiden nu de drinkwatervoorziening binnen hun takenpakket, maar hebben daarvoor veelal niet de middelen noch de vereiste know how.
de kostprijs van drinkwater die dikwijls te duur is voor bepaalde bevolkingsgroepen in het Zuiden in vergelijking met hun inkomen. Hierdoor wordt een te groot aandeel van het inkomen aan water besteed (soms tot 20%).
de vaak ontbrekende toegang tot sanitaire installaties en een goede hygiëne. Natuurlijk is proper water een voorwaarde om op een gezonde manier met lichaam en directe leefomgeving om te gaan. Maar wie plots toegang krijgt tot drinkbaar water verandert niet onmiddellijk zijn hygiënische gewoonten. Ziekten als cholera, wormen en diarree kunnen dus rustig verder blijven woekeren. Het aantal ziekte- en sterfgevallen ten gevolge van de “watergebonden” ziekten kan slechts ernstig naar beneden worden gebracht door gelijktijdig drinkwater ter beschikking te stellen, voldoende sanitaire installaties te voorzien én de hygiënische gewoonten aan te passen.

Terug

De watercrisis

Ondanks het levensnoodzakelijke en onvervangbare karakter van drinkwater blijven 900 miljoen mensen ervan verstoken. Het betreft vooral mensen in landelijk milieu en in de snel groeiende randzones van de steden in Latijns Amerika, Azië en Afrika. In het begin van deze eeuw is het gebrek aan zuiver water wereldwijd nog steeds de grootste oorzaak van ziekte en sterven, van werk- en schoolverlet.

Bovendien wijzen sinds een 10-tal jaren analyses en voorspellingen van de Verenigde Naties (VN), de “Food and Agriculture Organisation” (FAO), de Wereld Gezondheidsorganisatie, de “United Nations Educational, Scientific and Cultural Organisation” (UNESCO), de “United Nations Development Programme” (UNDP) en de Wereldbank in de richting van:

het erger worden van de watercrisis in de wereld. Zo zou tegen 2032, 40 jaar na de eerste Aarde-Top in Rio De Janeiro, 60% van de wereldpopulatie leven in gebieden waar een sterke waterschaarste heerst.
serieuze problemen betreffende de watervoorraden voor de landbouw in China, India en de VS. In deze landen zakten de watertafels opmerkelijk veel door extreme afname van water de jongste 50 jaar voor landbouw en industrie.
een vermeerderen en een intensifiëren van “waterconflicten” tussen staten. Men spreekt meer en meer over water in termen als het “Blauwe Goud”, zoals men olie ooit omschreef als het “Zwarte Goud”. Velen geloven dat de XXIe eeuw een eeuw van wateroorlogen zal zijn.

Terug

Waterconflicten

Talloze samenlevingen worden momenteel bedreigd door een tekort aan water, wat een probleem vormt voor het in stand houden en verder ontwikkelen van hun welvaart en welzijn en van de internationale stabiliteit.

Er zijn vandaag naar schatting 25 miljoen "watervluchtelingen" op de wereld. Ze zijn op de vlucht voor droogte of overstromingen, die veelal door menselijk ingrijpen werden veroorzaakt of verergerd. Ook de groeiende ongelijkheid in de verdeling van water leidt tot interne spanningen en internationale conflicten.

Wereldwijd zijn er 263 stroomgebieden die door meerdere landen worden gedeeld. 60 % van de wereldbevolking leeft in stroomgebieden die door verschillende landen lopen. Dit draagt vandaag al bij tot spanningen tussen Israël en Palestina, tussen Irak en Syrië, tussen India en Pakistan ….

Rivieren die door verschillende landen stromen, zoals de Mekong, de Ganges, de Jordaan, Tigris en Eufraat, de Nijl ... maar ook de Rijn, Maas en Schelde dreigen een bron van economische, en in minder stabiele regio’s eventueel gewapende conflicten te worden. Zo is het schaarse water van de gemeenschappelijke Jordaan nu eens een bron van conflict, dan weer chantagemiddel tussen Israël en zijn buurlanden. Geen wonder als men weet dat Jordanië zo goed als door zijn grondwatervoorraden heen is, en dat 90% van het in de Westelijke Jordaanoever opgepompte water gebruikt wordt door Israël.

Nog voorbeelden:

de Cucap-indianen in het noorden van Mexico zijn met uitsterven bedreigd doordat hun rivieren worden drooggetrokken door de katoenvelden van Arizona en zwembaden van Los Angeles.
veehouders, nomaden en landbouwers vechten in de Sahel hun strijd uit om het beheer van de waterputten.
in Turkije verdrijven de grootse dammenprojecten ganse bevolkingsgroepen.
in de Filippijnen en China gebeurt hetzelfde.

Conflictbeheersing, ontwikkeling en milieubescherming gaan hand in hand. Een grondige mentaliteitswijziging, gesteund op ethische gronden, dringt zich op om een duurzaam en solidair beleid mogelijk te maken.

De waterproblemen in het Zuiden zijn dus ook onze problemen. Ze kunnen niet worden opgelost als ook de machts- en economische verhoudingen tussen Noord en Zuid niet worden hertekend. De waterproblemen in het Zuiden zijn daarenboven niet alleen een onrecht, maar ze vormen ook een bedreiging voor onze éne wereld.

Tenslotte ziet men steeds meer in dat de belangenstrijd tussen watergebruikers niet alleen in het Zuiden, maar ook in het Noorden voor snel stijgende spanningen zorgt: tussen leefmilieu en landbouw, tussen huidige en toekomstige generaties, en tussen stroomafwaartse en stroomopwaartse gebruikers. Waar men in het Zuiden, soms uit noodzaak, soms vanuit een eigen cultureel of sociaal waardepatroon, experimenteert met nieuwe vormen van waterbeheer kan ook het Noorden hieruit lessen trekken om met deze vitale materie anders om te gaan. Daarom willen PROTOS en haar partners deze bruggen slaan. PROTOS schreef hierover een brochure “Water en conflicten” (1,5 MB).

Terug

Watertekort en armoede

Miljoenen mensen in de wereld moeten vandaag nog steeds zware financiële en/of fysieke inspanningen doen om aan water te geraken. Hierdoor beschikken ze over minder mogelijkheden om aan de armoede te ontsnappen.

Gebrek aan water brengt wel degelijk onvoldoende ontwikkelingskansen met zich mee. Eind 2002 publiceerde het Britse Centrum voor Ecologie en Hydrologie de eerste Water Poverty Index (WPI). De index, een eenvoudig cijfer, moet een beeld geven van de relatie tussen watervoorziening, integriteit van het milieu, gezondheid, sociale achterstelling en armoede. De WPI-index werd in samenwerking met meer dan 100 waterexperten over de hele wereld ontwikkeld. Zij heeft als doel het waterbeheer in landen en gemeenschappen te evalueren volgens een internationale standaard en om aanzetten te geven tot bijsturing.

Water en armoede: een complex verband

Het verband tussen waterschaarste en armoede ligt voor de hand, maar is toch complexer dan doorgaans wordt aangenomen. De installatie van een pomp of waterleiding impliceert niet noodzakelijk dat vrouwen en kinderen optimaal kunnen profiteren van het nabije en zuivere water. Omwille van hun positie en rol binnen de familie of binnen de gemeenschap worden zij amper betrokken bij het beheer of de vorming. Naast de beschikbaarheid speelt ook de efficiëntie van het gebruik van dat water een rol in de armoedebestrijding. De Water Poverty Index (WPI) houdt dus niet alleen rekening met geofysische, maar ook met economische en sociale factoren. Concreet worden er 5 parameters ingebouwd: beschikbaarheid, toegang, capaciteit, gebruik en milieu.

Beschikbaarheid: de hoeveelheid oppervlakte- en grondwater dat per inwoner kan worden onttrokken; houdt ook rekening met kwaliteitsaspecten.
Toegang: houdt rekening met de tijd en de afstand om te kunnen beschikken over voldoende veilig water voor menselijke consumptie; gaat ook na of er voldoende water is voor landbouw en industrie.
Capaciteit: gaat na hoe doeltreffend de gemeenschap het water kan beheren, en houdt o.a. ook rekening met watergebonden ziektes en kindersterfte.
Gebruik: deze parameter werkt omgekeerd, ‘hoe minder hoe beter’; welke hoeveelheden worden gebruikt voor huishouden, landbouw, veeteelt en industrie?
Milieu: waardeert de ecologische duurzaamheid en heeft onder meer betrekking op de kwaliteit van het drink-, oppervlakte- en grondwater en op de erosie van het land.

De WPI-index kent aan elk van de 5 categorieën twintig punten toe. De hoogst mogelijke score voor een land is dus 100.

Het klassement

Vandaag scoort Finland met 78 punten het hoogst op de WPI-tabel, gevolgd door Canada, IJsland en Noorwegen. In die landen is het drink-, oppervlakte- en grondwater ruim beschikbaar of wordt het voldoende aangekocht, het wordt efficiënt verdeeld en de watervoorraad is er van optimale kwaliteit. Er prijken echter niet alleen industrielanden aan de top van de WPI. Op de vijfde en zesde plaats staan twee ontwikkelingslanden: Guyana en Suriname. Sommige industrielanden staan zelfs laag gerangschikt, zoals de VS (32ste) en Japan (114de). De waterconsumptie in de VS is de hoogste ter wereld terwijl Japan o.a. een lage beschikbaarheid van water kent. Vervuiling van het oppervlaktewater zorgt ook voor een lagere score. Dit is onder meer het geval voor België, dat uitkomt op de 56ste plaats. In het algemeen klassement wordt het slechtst gescoord door Niger, Ethiopië, Eritrea, Malawi, Djibouti, Tsjaad, Benin, Rwanda en Burundi. Absolute hekkensluiter is Haïti met 35 punten.

De rangschikking is volgens Dr. Sullivan van het Britse Centrum voor Ecologie en Hydrologie echter niet het belangrijkste. Belangrijker is dat er een middel voorhanden is om een beeld te krijgen van waar nog werk aan de winkel is en om vooruitgang te meten.

Een uitbreiding van de Water Poverty Index (WPI) is de Climate Vulnerability Index (CVI). Hierbij worden bijkomende geografische factoren in rekening gebracht in functie van de onderzochte plaats. Met de CVI krijg je een aanduiding van de kwetsbaarheid van het milieu.

Terug

Water, geen koopwaar

Water is uiterst waardevol. De schaarste van voldoende zuiver water maakt het zelfs steeds waardevoller. Ook de multinationale waterbedrijven hebben dit begrepen.

In een ministeriële verklaring op het einde van het 3de Wereldwaterforum van maart 2003 te Kyoto werd verklaard dat de toegang tot water een basisbehoefte is (en geen recht) en dat water in de eerste plaats moet beschouwd worden als een economisch (en niet enkel als een sociaal) goed. Er werd ook verklaard dat water een economische waarde moet krijgen volgens de marktprijs die de inning van de totale productiekost toelaat (winst inbegrepen).

Het beschouwen van water als economisch goed is van recente datum. Sinds de neoliberale golf van de jaren 80 geldt “de markt” als het ideale instrument voor een “efficiënte toewijzing” van goederen en diensten, ook voor levensnoodzakelijke diensten als water. Voor de Wereldbank en de meeste internationale organisaties is de privé-sector dus de meest geschikte actor om met zijn kapitaal, zijn technische en managementkennis de Millenniumdoelstellingen te bereiken. Ze menen bovendien dat private maatschappijen efficiënter kunnen functioneren en dat daardoor de kostprijs van het water zal dalen. De Wereldhandelsorganisatie steunt dan ook voluit het proces van liberalisering van de dienstensector en legt dit vast in de hier onder genoemde GATS-akkoorden.

In het kader van SAP’s worden nu vele ontwikkelingslanden door het Internationaal Muntfonds en de Wereldbank onder druk gezet om het beheer van hun watervoorziening te privatiseren. Dit onder meer om zodoende over de nodige fondsen te kunnen beschikken om de buitenlandse schuld te kunnen afbetalen.

Toch heeft privatisering lang niet altijd het vooropgestelde resultaat geleverd. Studies tonen aan dat privé-bedrijven in een niet-concurrentiële markt (want veelal gaat het om een monopoliesituatie) niet noodzakelijk efficiënter zijn dan andere beheersvormen. Misbruiken en corruptie worden ook in de privé-sfeer vastgesteld. In veel gevallen in het Zuiden werd de waterprijs tot een veelvoud opgetrokken na privatisering van de drinkwatersector: vb. Bolivia, Argentinië, Filippijnen, ... .
In “toegang tot water voor iedereen” werd o.a. gevraagd aan te dringen bij de Europese Commissie om de 72 vragen tot liberalisering van de watervoorziening in het kader van de zogenaamde “GATS”-onderhandelingen in te trekken. Het GATS (General Agreement on Trade in Services) is één van de multilaterale handelsovereenkomsten van de Wereldhandelsorganisatie (WTO). In dit akkoord, dat vooral oog heeft voor liberalisering, worden afspraken en verplichtingen rond de internationale handel in diensten vastgelegd. Naast onderwijs, openbaar vervoer, ziekenzorg, gas en elektriciteit zou ook de watervoorziening geliberaliseerd worden. Hierbij kijkt de EU begerig naar watermarkten in de rest van de wereld, maar biedt zelf de watersector helemaal niet aan aan anderen.

In maart 2006 bleek dat in EU-landen die de milieudiensten (waaronder de watervoorzieningen) liberaliseerden, de drinkwaterdistributie niet meer opgenomen werd. De Europese Commissie dringt dus niet langer meer aan op de liberalisering van milieudiensten in het kader van de gezamenlijke GATS-onderhandelingen. Het zou wel nog kunnen dat de Commissie in haar gesprekken met bepaalde landen afzonderlijk blijft aandringen op drinkwaterliberalisering. Bovendien bevat de gezamenlijke vraag nog wel de liberalisering van de afvalwaterzuivering. Aangezien deze dienst in vele landen onlosmakelijk is verbonden met de drinkwatervoorziening, kan het één een stap zijn in de richting van het ander.

Terug

De watervoetafdruk

Indirect of virtueel water

Document acties

Water_en_conflicten.pdf — PDF document, 1334 kB (1366660 bytes)

Water, een mensenrecht

Sinds de internationale waterconferentie te Dublin in 1992 blijft de internationale gemeenschap (institutioneel) weigeren om de toegang tot water als een mensenrecht te erkennen, m.a.w. als een universeel, onverdeelbaar en onaantastbaar recht.

Document acties

Maar water is de onvervangbare basis van alle leven op aarde, en daarom moet de toegang tot water formeel erkend worden als een mensenrecht. Dit formuleerde een expertencommissie binnen de VN eind 2002 als volgt:

“Water is een beperkte natuurlijke rijkdom en een publiek goed, fundamenteel voor leven en gezondheid. Het mensenrecht op water is essentieel om een leven in menselijke waardigheid te kunnen leiden. Het is een voorwaarde voor de realisatie van andere mensenrechten.
Het mensenrecht op water geeft iedereen recht op voldoende, veilig, aanvaardbaar, fysisch bereikbaar en betaalbaar water voor persoonlijk en huishoudelijk gebruik. Een adequate hoeveelheid veilig water is noodzakelijk om sterfte door uitdroging te voorkomen en de kans op watergerelateerde ziekten te verkleinen, om te verbruiken, te koken en om in persoonlijke en huishoudelijke hygiënische behoeften te voorzien.
De beschikbaarheid van water moet niet eng geïnterpreteerd worden, met enkel referenties naar volumetrische hoeveelheden en technologieën. Water moet behandeld worden als een sociaal en cultureel goed en niet in de eerste plaats als een economisch goed. De manier waarop het recht op water gerealiseerd wordt, moet duurzaam zijn, zodat het recht op water kan gelden voor de huidige en de toekomende generaties.”

(UN, 2002, Economic and Social Council, Committee on Economic, Social and Cultural Rights, The right to water (Articles 11 and 12 of the International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights, General Comment No 15 (2002) E/C.12/2002/11).

In België is er intussen een consensus over het feit dat de toegang tot water het best verzekerd wordt door water als een gemeenschappelijk goed te beschouwen, in handen van de overheid. De waterresolutie “toegang tot water voor iedereen”, goedgekeurd op 14 april 2005 door de voltallige vergadering van de Kamer van Volksvertegenwoordigers, is daar het beste bewijs van. Na een campagne van 11.11.11, de koepel van de Vlaamse Noord-Zuidbeweging, ondersteunden ook de Vlaamse gemeenten (60%) en provincies (80%) deze resolutie.

“Het recht op water voor iedereen” werd in de slotverklaring van het Wereldwaterforum in Mexico in maart 2006 niet opgenomen in de verklaring van de ministers. Dit was enerzijds te wijten aan de principieel afwijzende houding van de VS, en anderzijds aan een aantal ontwikkelingslanden die watervoorziening niet als wettelijke verplichting in hun land willen, omdat ze het, wegens gebrek aan middelen, in de praktijk toch niet kunnen waarmaken (vb. Zuid-Afrika). Maar de algemene teneur van het Wereldwaterforum was wel dat “water een recht is voor iedereen”. Dit werd nu zelfs verklaard door de wateractoren uit de privé-sector.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Duitsland en Spanje duwen het hardst om water als mensenrecht te laten erkennen (11 oktober 2007)

Recht op water en sanitaire voorzieningen: een stap verder dan de millenniumdoelstellingen (11 maart 2010)

De Europese Unie steunt voortaan het recht op water (22 maart 2010)

VN-Resolutie 'Recht op drinkbaar water', een stap vooruit (28 juli 2010)

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Duitsland en Spanje duwen het hardst om water als mensenrecht te laten erkennen (11 oktober 2007)

In november 2006 stimuleerden Duitsland en Spanje de nieuw in het leven geroepen Raad voor mensenrechten om de OHCHR ( het Bureau van de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten) een begrijpbare studie te laten maken rond het erkennen van drinkwater als mensenrecht.

De hoge commissaris heeft zijn rapport voorgelegd aan de Algemene Vergadering van de VN op 13 augustus 2007. Hoewel de commissaris pleit dat de VN “haar overwegingen om drinkwater en sanitatie als mensenrecht te erkennen verder moet zetten”, vermeldt hij ook een aantal vaak juridische punten die nog verder uitgezocht moeten worden, maar roept hij vooral de lidstaten ook op om het gebrek aan aandacht op internationaal niveau voor dit onderwerp om te buigen.

Tijdens een “side-event” van de VN Raad voor Mensenrechten in Genève op 14 september 2007 engageerden Duitsland en Spanje zich verder om daar iets aan te doen en om de erkenning van drinkwater en sanitatie als mensenrecht te bespoedigen. Ze roepen andere landen op om de nodige aandacht te geven aan het rapport, en om eveneens hard te lobbyen zodat bij de volgende vergadering van de Raad in maart 2008 besloten wordt om een speciale procedure op te starten om “drinkwater en sanitatie” definitief als mensenrecht te laten erkennen.

Volgens de woordvoerder van de Duitse regering, Dr. Uschi Eid, moet men, als men in deze materie “water” vernoemt, er altijd “sanitatie” bij denken. De voorziening van zuiver drinkwater kan niet los gezien worden van het goed afvoeren en behandelen van afvalwater en excreta voor het verbeteren van de algemene hygiëne.
Vuil water en onvoldoende hygiëne en sanitaire voorzieningen zijn de oorzaak van 80% van de ziektes in de derde wereld, en zorgen voor veel meer sterfgevallen dan aids.
2008 werd door de Algemene Vergadering van VN dan ook uitgeroepen tot het “Internationale jaar van sanitatie”.

Terug

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Recht op water en sanitaire voorzieningen: een stap verder dan de millenniumdoelstellingen (11 maart 2010)

Het mensenrecht op water en sanitaire voorzieningen gaat verder dan de ambities van de millenniumdoelstellingen en streeft universele geldingskracht na, met een focus op de meest achtergestelde bevolkingsgroepen. Volgens Catarina de Albuquerque, onafhankelijk experte bij de VN, omvat dit recht niet enkel de duurzame toegang tot water maar ook de betaalbaarheid, toegankelijkheid, aanvaardbaarheid en kwaliteit van een voldoende hoeveelheid water voor persoonlijk en huishoudelijk gebruik. Terwijl 20 liter veilig drinkwater beschouwd wordt als het minimum om te overleven, is 50 tot 100 liter nodig om de volledige realisatie van dit recht te kunnen garanderen.

Catarina de Albuquerque begon in november 2008 als onafhankelijk experte aan een driejarige onderzoeksopdracht over de relatie tussen mensenrechtenverplichtingen enerzijds en veilig drinkwater en sanitaire voorzieningen (hierna sanitatie genoemd) anderzijds. Naast het verschaffen van beleidsadvies aan de VN werkt ze ook aan een handboek met good practices omtrent water en sanitatie.

Welke rechten bestaan er?

Het bestaan van een ‘recht op water’ wordt algemeen erkend, aangezien zonder dit recht heel wat expliciete mensenrechten niet gegarandeerd kunnen worden.
Het VN-comité voor Economische, Sociale en Culturele Rechten stelde in 2002: ‘het mensenrecht op water is essentieel om een leven in menselijke waardigheid te leiden. Het is een voorwaarde voor de realisatie van andere mensenrechten.’
In 2007 stelde de Hoge Commissaris voor de Rechten van de Mens dat het recht op water impliciet vervat zit in het recht op leven en het recht op gezondheid en dat dit recht expliciet vermeld wordt in verschillende VN-verdragen. De Hoge Commissaris concludeerde hieruit dat er zoiets bestaat als een mensenrecht op gelijke en niet-discriminatoire toegang tot een adequate hoeveelheid drinkwater voor persoonlijk en huishoudelijk gebruik.

Bovendien pleiten Nederland, Duitsland, Spanje en Zwitserland actief voor formele internationale erkenning van het recht op water en sanitatie. Zij hebben zich aangesloten bij een wereldwijde beweging, opgestart door NGO’s zoals WaterAid, COHRE en Green Cross International.
De VN-raad voor de Rechten van de Mens overweegt een voorstel om het recht op sanitatie op te nemen als een expliciete component van het recht op een waardige levensstandaard.

Wat levert dit op?

Albuquerque sprak in november 2009 op het Nederlandse ministerie voor buitenlandse zaken met specialisten uit de water- en mensenrechtensector. Ze bekent dat heel wat van deze specialisten haar de vraag stelden wat een mensenrechtenbenadering concreet kan opleveren. In haar antwoord stelt ze dat de mensenrechten op zich geen wondermiddel zijn, maar dat de essentie gelegen is in de implementatie ervan. Mensenrechten zorgen wel degelijk voor een wettelijk kader waarbinnen rechten en plichten worden gedefinieerd. Ze maken de weg vrij voor een niet-discriminatoire dienstverlening die rekening houdt met mensen in armoede. Ze vormen passieve ontvangers van diensten om tot actieve individuen die verandering kunnen bewerkstelligen. Kortom, toegang tot water en sanitaire voorzieningen wordt niet langer een zaak van liefdadigheid of welvaart maar een afdwingbaar recht.

“Gefrustreerd zijn is een deel van mijn job”

Catarina de Albuquerque reisde naar Egypte, Costa Rica en Bangladesh om met eigen ogen te aanschouwen wat het recht op water en sanitatie in de praktijk betekent. Zulke bezoeken creëren uiteraard hoge verwachtingen in de gastlanden. Maar zij heeft noch de tijd noch de middelen – ze heeft slechts één assistent – om aan die verwachtingen tegemoet te komen. “Het is een deel van mijn job om gefrustreerd te zijn”, zegt ze hierover. Omdat ze zich bewust is van het belang van partners om aanbevelingen op te volgen en om regeringen op hun verantwoordelijkheid te wijzen, zet ze in die landen de civil society aan om toezicht te houden op de naleving van deze mensenrechten.

Haar VN-status geeft Mevrouw Albuquerque toegang tot hooggeplaatste regeringsfunctionarissen. Tijdens haar bezoeken is ze is niet te beroerd om hen te wijzen op wantoestanden én om verwezenlijkingen te erkennen. Op een persconferentie in Bangladesh prees ze het land voor innovatie inzake sanitaire voorzieningen en voor zijn gemeenschapsgerichte aanpak. Maar ze wees ook op de discriminatie van straatvegers en kadaverruimers, die geen toegang hebben tot het onderwijs en onvoldoende toegang tot water en sanitatie in hun eigen huizen. Ze vroeg bovendien aandacht voor het groot aantal mensen dat de gevolgen draagt van de vergiftiging van het drinkwater met arseen.

De rol van de staat

Is de staat verplicht tot rechtstreekse dienstverlening en zouden water en sanitaire voorzieningen gratis moeten zijn? Op beide vragen antwoordt Albuquerque negatief. ‘De kerntaak van de staat is om te voorzien in regulering en supervisie. Enkel in het geval van extreme armoede of natuurrampen moet de staat op het voorplan treden. Staten moeten garanderen dat diensten beschikbaar zijn, niet dat ze gratis zijn. Zij die daartoe de middelen hebben, moeten financieel of in natura bijdragen. Een wereldwijde implementatie is niet voor morgen, maar elke staat moet tonen dat hij alles doet wat in zijn mogelijkheden ligt om dit doel te bereiken.’

Focus op sanitatie, privatisering en klimaatverandering

Albuquerque focust gedurende haar aanstelling als experte jaarlijks op een ander specifiek thema. In 2009 was dit sanitatie. Dit jaar kiest ze voor het thema ‘privatisering’. Daarnaast rondde ze een paper af over klimaatverandering.
Na raadpleging van specialisten en bevolking bezorgde Albuquerque een aanbeveling aan de VN-raad voor de Rechten van de Mens om het recht op sanitatie op te nemen als een expliciete component van het recht op een behoorlijke levensstandaard.

Bron: IRC International Water and Sanitation Centre
www.irc.nl/page/51931

Terug

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

De Europese Unie steunt voortaan het recht op water (22 maart 2010)

Door Henri SMETS, Lid van de ‘Académie de l’Eau’
Terwijl de Commissie tot dusver zorgvuldig vermeden heeft enige daadkracht te vertonen rond het ‘recht op water’, kondigde de Europese Raad in een officiële Verklaring van 22 maart 2010 aan dat de 27 Lidstaten van de Europese Unie het recht op water en sanitatie erkennen, zonder zich evenwel expliciet uit te drukken. Deze onopgemerkte Verklaring is echter zo belangrijk dat 14 andere Europese staten zich hier ook willen bij aansluiten.
Concreet herhaalt de Europese Unie dat “alle Staten plichten hebben op het gebied van mensenrechten met betrekking tot de toegang tot drinkwater en sanitatie” en is van mening dat deze “even nauw verbonden zijn met de rechten van de mens als het recht op huisvesting, voedsel en gezondheid”. Deze stelling is zeer belangrijk omdat het recht op huisvesting, voedsel en gezondheid ingeschreven staat in het internationale Pact over economische, sociale en culturele rechten, een conventie die aangenomen werd in 1966 en in 160 Staten van kracht is.
De EU verklaart vervolgens: “Niet alleen is de toegang tot drinkwater verbonden met de rechten van de mens, maar maakt dit ook integraal deel uit van het recht op een voldoende hoge levensstandaard en is dus nauw verbonden met de menselijke waardigheid.” En dit ‘recht op een waardig leven’ staat ook ingeschreven in het internationale Pact over economische, sociale en culturele rechten.

Richtlijnen nodig

Nooit tevoren erkenden de Lidstaten van de EU collectief dat het recht op water deel uitmaakt van de economische en sociale rechten van de mens en dat men daarom moet streven naar een actieve toepassing van dit recht. Dat toegang tot water voortaan een formeel recht is en dus meer dan een eenvoudige behoefte, houdt voor de Staten verplichtingen in. Het volstaat deze Verklaring te onderschrijven en vervolgens actief naar resultaten te streven. De volgende punten illustreren het belang van de Verklaring:

de EU heeft voortaan een gemeenschappelijk standpunt over dit onderwerp en kan dus eensgezind optreden als er vragen gesteld worden op de Algemene Vergadering van de VN of op de Mensenrechtenraad;
niet alleen verdedigt de EU het recht op water, maar verbindt ze ook het recht op sanitatie hiermee;
het erkennen van verplichtingen op het gebied van toegang tot water en sanitatie door de EU zou op termijn moeten leiden tot het voorbereiden van een richtlijn betreffende dit onderwerp om het toepassingsgebied van de verplichtingen vast te leggen en een concrete inhoud te verlenen aan dit recht dat van algemeen en groot belang (openbare dienstverlening) is voor de burgers van de EU.

Concreet wil de Europese Unie dat drinkwater “een schappelijke prijs en een aanvaardbare kwaliteit heeft”. Dit soort eisen houden in dat men specifieke maatregelen moet nemen die bij voorkeur door een richtlijn bepaald worden, zoals gebeurde voor telecommunicatie.

190 staten bepleiten erkenning recht op water

Deze EU-Verklaring is ook van groot belang op mondiaal vlak. Tot nu waren de belangrijkste verdedigers of voorvechters van het recht op water, de ontwikkelingslanden. Meer dan 139 ontwikkelingslanden pleitten voor het recht op water en sanitatie tijdens diverse regionale conferenties of conventies. Sinds maart 2010 worden zij hierin bijgestaan door de geïndustrialiseerde landen. In totaal drukten 190 Staten zich de laatse jaren uit ten voordele van het recht op water. Het moment nadert waarop deze groeiende groep van Staten zijn stem laat horen en uitroept dat het recht op water en sanitatie een recht is voor iedereen, mannen, vrouwen en kinderen. Er zal zonder twijfel tegenstand zijn want de Verenigde Staten en Canada blokkeren nog steeds elke vooruitgang in dit domein.
Met deze langverwachte erkenning worden de Staten aangemoedigd om wetten te stemmen en reglementering uit te schrijven rond het recht op water en sanitatie. Frankrijk schreef zo, in 2006, het recht op water in haar interne politiek (LEMA) in, maar het is wachten op de concrete uitvoering. De Franse overheid heeft echter begrepen waar het op staat en steunt verschillende projecten en wetsvoorstellen van het Parlement om toegang tot water aan een schappelijke prijs mogelijk te maken. De moeilijkheid zal erin bestaan de noodzakelijke financiering te vinden opdat zij die toegang hebben tot water solidair zijn met degenen die dat niet hebben. Water voor allen wordt beetje bij beetje een onomkeerbare realiteit, zoals ook de school of de televisie dat is. Een solidaire maatschappij heeft de plicht elk van zijn leden toegang te verschaffen tot noodzakelijke goederen en diensten. Toegang tot drinkwater mag dan ook aan niemand ontzegd worden.

Bron: http://eaudanslaville.fr/spip.php?article795

Terug

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

VN-Resolutie 'Recht op drinkbaar water', een stap vooruit (28 juli 2010)

De Algemene Vergadering van de VN keurde op 28 juli 2010 een resolutie goed die het recht op veilig en schoon water en op sanitaire voorzieningen als een mensenrecht erkent. Hoewel de resolutie niet bindend is, heeft ze toch een grote politieke betekenis. Het soms heftige debat over het recht op water woedt immers al meer dan 15 jaar binnen de internationale gemeenschap en voor het eerst stemde niemand tegen een ingediende resolutie om drinkwater en basissanitair als een mensenrecht te beschouwen.

Vandaag hebben nog steeds 900 miljoen mensen geen veilig drinkwater in hun nabijheid, en leven er 2,6 miljard mensen zonder fatsoenlijke sanitaire infrastructuur. Watergebonden ziektes zoals diarree kosten jaarlijks het leven aan meer dan 3 miljoen mensen, voor het grootste deel kinderen jonger dan 5 jaar. Die ziektes zorgen er ook voor dat kinderen niet naar school kunnen.

De Millenniumdoelstelling (MDG) om het aantal mensen dat geen toegang heeft tot drinkbaar water tegen 2015 te halveren, zou gehaald kunnen worden. Wel blijven er grote regionale verschillen; zo is de situatie voor Sub-saharaan Afrika allesbehalve rooskleurig.
Voor de MDG met betrekking tot sanitaire voorzieningen ziet het er slechter uit. Deze MDG streeft eveneens naar een halvering van het aantal mensen zonder sanitaire basisvoorzieningen, maar zou aan het huidige tempo voor 1 miljard mensen gemist worden.

122 landen vóór

De VN-resolutie werd ingediend door Bolivia met Yemen als medesponsor, en kreeg de steun van 122 landen waaronder China, Rusland, Egypte, Frankrijk, Spanje, Duitsland en België.
Er waren geen tegenstemmen.
41 landen, waaronder de Verenigde Staten, Canada, Turkije, Israël, Groot-Brittannië en Nederland, onthielden zich van de stemming.

Veel van de zich onthoudende landen argumenteren dat deze resolutie het voorbereidende werk binnen de VN-Mensenrechtenraad in Genève ondermijnt. Daar werkt de VN-experte Catarina de Albuquerque aan een rapport over water en sanitaire voorzieningen. Dit rapport wordt in 2011 verwacht en zal de basis moeten vormen om tot een bindende beslissing omtrent het recht op water te komen.
Ook wijzen verschillende landen er op dat de tekst van de resolutie te vaag is, dat de resolutie onvoldoende verantwoordelijkheid bij de nationale overheden legt en dat er (nog) geen internationale wetgeving bestaat die dit recht op water ondersteunt.

Duitsland – binnen de EU samen met Spanje één van de grote voorvechters van het recht op water - steunde de resolutie, maar had een krachtiger boodschap verwacht die de landen op hun verantwoordelijkheid wijst om de mensenrechten voor àl hun inwoners waar te maken. Duitsland riep de landen ook op om actief mee te werken aan de ontwikkelingen binnen de VN-Mensenrechtenraad.
België stemde eveneens vóór, maar betreurde zoals vele landen dat geen consensus kon worden bereikt, zodat men tot een stemming moest overgaan. Ook het feit dat de suggesties vanuit de Europese Unie niet waren opgenomen in de tekst werd betreurd. In maart 2010 erkenden de 27 EU-lidstaten impliciet het recht op water.

Hoewel ze niet bindend is, betekent de aangenomen resolutie toch een krachtige aansporing voor de internationale gemeenschap. Ontwikkelde landen en internationale organisaties zouden (meer) financiële en technologische bijstand moeten verlenen aan ontwikkelingslanden, zodat deze hun inspanningen kunnen verhogen om de toegang tot drinkbaar water en sanitaire basisvoorzieningen te verzekeren.

Bij het debat rond het recht op water spelen ook verborgen agenda’s een rol … Zo zijn er enkele rijke landen die overwegen om hun watervoorraden als een basisgrondstof tegen betaling aan te bieden, wat binnen een context van water als mensenrecht natuurlijk vrij contradictoir is. Andere landen vrezen dan weer de reacties van hun eigen bevolking die de overheden op hun plichten kan wijzen.

PROTOS pleit al sinds zijn ontstaan bij de Belgische overheden voor de erkenning van drinkwater als mensenrecht. Alhoewel iedereen in België over drinkwater beschikt, zou het niet misstaan om dit basisrecht in de grondwet op te nemen. België zou hiermee een goed voorbeeld zijn voor andere landen.

Meer info: http://www.un.org/News/Press/docs/2010/ga10967.doc.htm

Terug

Water S T O F = Duurzaam water

Duurzaamheid is lang niet altijd een criterium geweest bij het plannen van waterprojecten. Grote stuwdammen hebben overal ter wereld aanleiding gegeven tot sociale en ecologische drama's.

Document acties

Grootschalige irrigatieprojecten liggen aan de basis van het opdrogen van rivieren en meren. Het ondoordacht oppompen van grondwatertafels zorgt voor verlaging van de grondwatertafel en verdroging van kwetsbare ecosystemen. Vervuiling van waterlopen en grondwatervoorraden hebben langdurige negatieve gevolgen voor volksgezondheid en milieu.

Al te vaak wordt alle heil verwacht van technologische oplossingen. De ervaring leert, ook hier bij ons, dat men niet ongestraft watersystemen kan 'bedwingen'. Respect voor natuurlijke waterregimes en ruimte voor water (overstromingsgebieden, ...) maken mee deel uit van een duurzaam waterbeleid.

Een integrale benadering van het watervraagstuk is essentieel voor duurzame ontwikkeling: geografisch integraal door stroombekkens als basis voor het beleid te beschouwen, tijdsmatig integraal door rekening te houden met de toekomstige generaties, functioneel integraal door de verschillende functies met inbegrip van ecologische, sociale en culturele functies in rekening te brengen en organisatorisch integraal door alle stakeholders te betrekken.

Investeren in Sociale, Technologische, Organisatorische en Financiële duurzaamheid

Als we de Millenniumdoelstellingen m.b.t. water tegen 2015 willen halen, zullen niet alleen de investeringen 2 à 3 keer hoger moeten worden, maar zullen die ook veel efficiënter moeten worden ingezet. Uitsluitend wedden op technologie is onvoldoende. Ook het binnenbrengen van nieuwe fondsen is een druppel op een hete plaat als het niet gekoppeld wordt aan meer transparante criteria en inspraakprocedures. Een programma dat enkel de nadruk legt op het sociale of op het institutionele heeft geen zin. Zo brengt het opzetten van vormingsprocessen alleen (bvb over het belang van hygiëne), zonder daarbij iets concreets aan te bieden, weinig zoden aan de dijk. De mensen haken af. Zij willen ook tastbare resultaten. Vandaar dat PROTOS in de uitwerking van haar waterprogramma’s tegelijkertijd oog heeft voor zowel de Sociale, de Technische, de Organisatorische als de Financiële component. Door tegelijkertijd in te zetten op deze 4 water-S T O F – categorieën maakt PROTOS werk van een duurzame invulling van haar projecten.

Sociaal

Het verankeren van een nieuwe infrastructuur of technologie houdt onder meer in dat je de dorpelingen betrekt bij de planning, het ontwerp en de realisatie. Het houdt ook in dat je mechanismen inbouwt waardoor ze zich verantwoordelijk voelen voor het onderhoud en het beheer. In sommige streken kan je hiervoor terug vallen op bestaande tradities. Ze voeren dan als gemeenschap taken uit die het dorp ten goede komen.

Om afspraken te maken over een sociaal tarief (een tarief aangepast aan het inkomen van elke gebruiker) binnen de bevolkingsgroep kan van overleg-rondes gebruik gemaakt worden. Ook het gender-aspect krijgt aandacht. Hebben vrouwen inspraak? Mogen ze in het openbaar het woord nemen waar de mannen bij zijn? Kunnen vrouwen en kinderen optimaal profiteren van het nabije en zuivere water? Blijven de mannen bepalen hoe de vrouwen de vrijgekomen tijd invullen? De gemeente moet eveneens met de verschillende dorpen leren communiceren over water. Weet de gemeente welke dorpen zich bereid tonen om inspanningen te doen voor een waterput? Hoe meet je zo’n bereidheid? Hoe breng je dat in kaart? Welke dorpen worden eerst bediend en waarom? Hoe brengt de gemeente dat over aan de dorpen die uit de boot vallen? Want er is geen geld genoeg om voor iedereen tegelijk te investeren!

Technisch

Met een elektrische pomp ben je niks als er geen elektriciteit is. Maar ook met een door menskracht aangedreven waterpomp krijg je problemen als je die niet kunt (laten) herstellen. Hoe wordt de technische vorming dan ingevuld en gekoppeld aan afspraken met lokale en regionale besturen? Een technologie is immers pas interessant als er ter plaatse reservestukken voor te vinden zijn. Met het capteren van een natuurlijke bron kan je die problemen voorkomen, op voorwaarde dat de dorpelingen begrijpen dat ze de omgeving rond het waterpunt moeten onderhouden en ervoor moeten zorgen dat de bron niet vervuild geraakt. Is er een afbakening rond het waterpunt voorzien? Welke rol spelen bomen? Zien de dorpelingen in waarom er best geen dieren in de onmiddellijke nabijheid van de waterput komen?

PROTOS schreef een kort rapportje over dit onderwerp: Les avancées en matière de Technologie Appropiée dans le domaine de l'eau, mars 2005, 4p, Frans.

Organisatorisch

Het is niet voldoende dat er een waterput komt in een dorp als de dorpelingen niet weten dat dit water anders is dan rivierwater. Een put is goed maar wint pas echt aan betekenis als de dorpelingen ook beter greep krijgen op hygiëne en waterafvoer. Onderzoek heeft namelijk aangetoond dat het aantal watergebonden ziektes nog drastischer daalt als je nieuwe watervoorzieningen koppelt aan een goede hygiënische vorming en er mensen voor verantwoordelijk maakt (belang van proper water – gevaar van bacteriën in het rivierwater – vermijden van stilstaand water rond waterpunt – ...)! Zijn er mensen uit het dorp bereid om inspanningen te doen om die hygiënische vorming op zich te nemen?
Is er een comité dat zich bezighoudt met de waterput op zich, eventuele herstellingen kan uitvoeren en oog heeft voor de financiële implicaties?

Financieel

Vaak brengen de dorpelingen zelf een heel klein deel van de investeringen bijeen, of kiezen ze er voor om een heel klein beetje te betalen voor het water dat ze komen halen aan de pomp. Dit is voornamelijk om hun betrokkenheid te verhogen. Want “gratis is maar gratis” en niemand voelt zich dan verantwoordelijk als er iets fout loopt. Willen de dorpelingen een klein financieel potje maken? Hoeveel dragen ze bij? Hoe wordt het gebruikt? De dynamiek die in een dorpsgemeenschap ontstaat rond water geeft de mensen nieuwe kansen. Ze kunnen er ook financieel beter van worden, bvb. in de vorm van een groentetuintje voor eigen gebruik. Overschotten kunnen op de nabijgelegen markt verkocht worden.

Duurzaamheid

Door tegelijkertijd te werken vanuit die vier verschillende invalshoeken bouwt PROTOS aan sociale, technische, organisatorische (institutionele) en financiële duurzaamheid. Geen enkel aspect krijgt voorrang op een ander. De kern van deze aanpak is ‘participatie’: samen met de dorpelingen stappen zetten in planning, opzet, uitvoering en beheer. Zo wordt water niet alleen een doel maar vooral een middel!

De Millenniumdoelstellingen

Document acties

Tijdens de eerste Algemene Vergadering van de VN van dit millennium in september 2000, namen 191 regeringsleiders in de Millenniumverklaring officieel de verbintenis op om de strijd aan te gaan tegen de extreme armoede in de wereld.

Deze Verklaring stelt dat tegen 2015 de verhouding van het aantal mensen dat onder de grens van extreme armoede leeft dient te worden gehalveerd (1990 wordt hier als referentiejaar genomen.).

De Millenniumverklaring werd vervolgens vertaald in 8 doelstellingen, de zogenaamde Millenniumdoelstellingen (“Millennium Development Goals” of MDG’s), met 18 streefdoelen (targets) en 48 meetbare indicatoren. De MDG7 dat “het waarborgen van de duurzaamheid van het milieu” beoogt, omvat twee streefdoelen (9 en 10) die betrekking hebben op het thema water en sanitatie. Deze streefdoelen luiden als volgt:

Streefdoel 9: “De beginselen van duurzame ontwikkeling integreren in het nationale beleid en de nationale programma’s en het verlies aan natuurlijke hulpbronnen terugdringen.”

Streefdoel 10: “Tegen 2015 het deel van de bevolking halveren dat geen duurzame toegang heeft tot veilig drinkwater of essentiële sanitaire voorzieningen”.

Ondanks de duidelijke internationale engagementen is het aantal water-armen in de laatste twee decennia in absoluut aantal niet gedaald. Om de Millenniumdoelstellingen tegen 2015 alsnog te halen moeten dagelijks meer dan 220.000 mensen bijkomend toegang krijgen tot drinkwater en moeten dagelijks 450.000 mensen aan sanitaire voorzieningen raken.

Maar vijf jaar nadat de internationale gemeenschap dit engagement is aangegaan zien we nog geen enkele trendbreuk of concrete vooruitgang. Slechts een handvol landen uit Azië en Afrika heeft de laatste jaren zijn inspanningen voor een betere drinkwatervoorziening opgetrokken. Toch komt er ondanks de steeds terugkerende internationale conferenties en fora rond het waterthema geen consensus over strategie en werkmethodes. Drie belangrijke, aan elkaar verwante discussies blijven daarbij de agenda bepalen en vooruitgang afremmen:

De algemene visie op water: water werd erkend als mensenrecht door de expertencommissie van de VN, wordt beschouwd als gemeenschappelijk erfgoed in vele culturen en gemeenschappen, maar wordt tevens door steeds meer internationale organisaties en overheden benaderd als een “economisch goed”.
De rol van de verschillende actoren, in het bijzonder van de centrale overheid, de lokale besturen, de georganiseerde watergebruikers en de privé-sector: de principes van “good governance” worden hier veelal anders geïnterpreteerd naargelang de plaats die men ziet voor de vrije markt, publiek bestuur en burgerparticipatie.
De financieringsmechanismen, waar men vaststelt dat:
- de water-arme bevolking in vele landen niet in staat is de kost van een minimale drinkwatervoorziening alleen te dragen.
- de schuldenlast op regeringen in het Zuiden een rem is op duidelijker engagementen, terwijl drinkwater steeds meer een bevoegdheid wordt van lokale overheden die hiervoor niet de nodige financiële middelen hebben.
- de privé-sector niet geïnteresseerd is in investeringen voor de water-armen gezien de lage rentabiliteit en het hoge risico.
- de internationale gemeenschap niet bereid lijkt de solidariteit te verhogen noch de mechanismen aan te passen om in te spelen op de veranderde rol van lokale overheden en georganiseerde gebruikers.

Analyse

Om de Millenniumdoelstellingen met betrekking tot water en sanitatie te halen moet er dringend werk worden gemaakt van:

* Een mentaliteitswijziging

Water is een gemeenschappelijk erfgoed dat moet worden gekoesterd door elk individu en door de internationale gemeenschap. En zuiver drinkwater is een schaars en levensnoodzakelijk goed waarop elk individu recht heeft voor zijn minimale behoeften, ongeacht zijn economische, sociale of geografische situatie. Lokale overheden en staten hebben de opdracht om dit recht te garanderen. De internationale gemeenschap heeft de plicht hierbij ondersteuning te bieden. Deze benadering van rechten en plichten moet het referentiekader zijn voor de Millenniumdoelstelling, en niet de aanpak van water als economisch goed of koopwaar.

* Een efficiënter beheer

Een goed beheer van de watersector en van de waterinfrastructuur is belangrijk. Want een zwak beheer van de drinkwatervoorzieningen treft vooral de armen, die geen alternatief hebben. Het overlaten van dit beheer aan de privé-sector is echter geen duurzame oplossing, gezien het specifieke karakter van deze publieke dienstverlening en dienstverplichting.

Een efficiënter beheer moet daarentegen worden nagestreefd door:

een sterke inbreng van de watergebruikers
efficiënte managementmethodes bij de publieke waterbedrijven
doelmatige controle- en sturingsmechanismen vanuit een regulerende overheid.

De internationale gemeenschap moet deze processen ondersteunen door onder meer:

af te zien van de verplichting voor landen om de sector te ‘privatiseren’ alvorens er internationale ondersteuning van de sector beschikbaar wordt gesteld
te investeren in onderzoek, uitwisselingen en kapitalisatie van ervaringen rond andere modellen om de efficiëntie van waterbedrijven te verhogen (publiek-publiek-partnerschappen kan hier een voorbeeld zijn)
bij investeringen in drinkwaterinfrastructuur ook voldoende aandacht te hebben en middelen te reserveren voor de sociale en organisatorische component.

* Een verhoging en een efficiëntere inzet van financiële middelen

Er moeten nieuwe mechanismen ontwikkeld worden om de beschikbare middelen doelmatiger te kunnen inzetten voor de drinkwatervoorziening in de Derde Wereld. Internationale organisaties en bilaterale samenwerkingsprogramma’s moeten methodes zoeken om rechtstreeks lokale besturen, lokale gemeenschappen en hun waterbedrijven te ondersteunen. Solidariteitsbijdragen door de (grotere) watergebruikers in de rijke landen kunnen belangrijke fondsen vrijmaken voor investeringen in het Zuiden.

Zie ook : Studies en rapporten

Document acties

TechnologAppropriee.pdf — PDF document, 42 kB (43388 bytes)

Meer solidariteit

Document acties

Colloquium Solidair Water - Eau Solidaire - 19 november 2010

Programma

PROTOS publiceerde in november 2011 naar aanleiding van het Colloquium "Solidair water - Eau solidaire" de brochure "Internationale solidariteit voor gedecentraliseerde drinkwater- en sanitaire voorzieningen" (2010 - 1 MB).

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

De Millenniumdoelstellingen...

De Millenniumdoelstellingen over toegang tot veilig drinkwater (en de “World Summit on Sustainable Development” (WSSD)-doelstellingen over toegang tot basis sanitaire voorzieningen) mogen zich niet beperken tot de 'helft van het aandeel van de wereldbevolking dat er geen toegang toe heeft', maar moeten worden uitgebreid tot heel de wereldbevolking.

Want volgens de officiële statistieken hebben honderden miljoenen mensen wel toegang tot water, maar het water is van slechte kwaliteit, de voorziening is niet continu of de prijs is onbetaalbaar voor een verarmde bevolking.

Dit recht op toegang tot water kan bovendien enkel gerealiseerd worden als er op alle niveaus meer solidariteit komt rond water en waterbeleid.

De kosten voor een minimale hoeveelheid moeten eerst en vooral door de gemeenschap gedragen worden, zoals bijvoorbeeld nu in Vlaanderen het geval is voor 15 kubieke meter per persoon per jaar. Het verbruik dat deze basishoeveelheid overschrijdt, wordt aan de verbruiker aangerekend. Dit laatste kan een element zijn van de vraagbeheersing en solidariteit.

Het “Vlaams Partnerschap Water voor Ontwikkeling” wil, door een versterkte samenwerking van de Vlaamse actoren die betrokken zijn bij ontwikkelingssamenwerking en/of waterbeheer, alvast een bijdrage leveren tot de Millenniumdoelstellingen met betrekking tot drinkwater en sanitatie.

WereldWaterDag 2009 en 5 jaar Vlaams Partnerschap Water voor Ontwikkeling, waar staan we?: WWD en 5 jaar VPWvO

Het goedgekeurd project na de projectoproep van 2009 startte per 1/1/2010 en bevindt zich in de volkswijken van Bamako met de inbreng van 3 Vlaamse partners.

In Nederland en Frankrijk is men op het gebied van “solidair water” wel al een hele stap verder. In Nederland is er de Stichting Aqua for All, kortweg A4A. Deze werd in 2002 opgericht door de Nederlandse publieke watersector om de krachten op het gebied van ontwikkelingssamenwerking te bundelen. A4A stelt zich als doel met het geld en de kennis uit de sector een duurzame ontwikkeling te bevorderen van drinkwatervoorziening, sanitatie en waterbeheer in ontwikkelingslanden. Bijna alle waterbedrijven en diverse waterschappen steunen A4A financieel, desgewenst gekoppeld aan specifieke projecten. A4A werft zelf geen gelden bij de klanten, maar ondersteunt waar nodig de organisaties bij eigen wervingsacties. De inbreng vanuit de watersector (circa 1,5 miljoen euro per jaar) wordt aangevuld met subsidies van overheden en donoren.

Op 10 februari 2005 verscheen in het Frans staatsblad de wet Oudin, of “ la petite loi d’eau”. Deze wet laat gemeenten en publieke intercommunale organisaties toe tot maximum 1% van hun budgetten voor de publieke dienstverlening van water en sanitatie in Frankrijk ter beschikking te stellen voor internationale samenwerking of noodhulp rond water en sanitatie. Dit ofwel rechtstreeks met partners in het Zuiden, ofwel via Europese of internationale organisaties.

Ook de internationale gemeenschap moet een grotere solidariteit opbrengen om op korte termijn de water-armen te kunnen voorzien van water. Enerzijds moeten de OESO-landen de belofte respecteren om 0,7% van hun Bruto Nationaal Product (BNP) te spenderen aan ontwikkelingssamenwerking. België evolueert hier langzaam naar toe. Anderzijds moeten zij, in overleg met de partnerlanden uit het Zuiden, een groter aandeel van de ontwikkelingsgelden voorbehouden voor de watersector.

Om de doelstellingen i.v.m. water en sanitatie te helpen bereiken, richtte de EU, één van de sterke pleitbezorgers voor de Millenniumdoelstellingen rond water, onlangs het ACP-EU Water Initiative op. Dit is een aparte budgetlijn om programma’s die toegang tot veilig drinkwater en verbeterde sanitatie te ondersteunen.

Indirect of virtueel water

Document acties

Je hebt water nodig om voedsel te produceren zoals granen, groenten, vlees of zuivelproducten. Ook om bepaalde grondstoffen, zoals katoen of koffiebonen te kweken, heb je water nodig. Om goederen te produceren via industriële processen, zoals het wassen, branden, verpakken van koffie, het maken van een jeansbroek, een gsm of een auto, is veel water nodig als proceswater, was- of koelwater.
Het gebruikte water bij deze processen noemt men ‘virtueel’ water of ‘indirect’ water. Het kan zowel ‘blauw’, ‘groen’ als ‘grijs’ water zijn. ‘Blauw’ water is oppervlaktewater of grondwater; ‘groen’ water is het (regen)water in de bodem dat door de planten opgezogen wordt; en ‘grijs’ water is gebruikt (afval)water dat onmiddellijk hergebruikt wordt.

Professor Tony Allan van het King’s College in Londen introduceerde als eerste het concept in het begin van de jaren negentig.
Bij zijn onderzoek stelde hij een grote handelsstroom vast in ‘virtueel’ water. Wanneer een land bijvoorbeeld tarwe invoert, dan voert het ook ‘indirect’ water in. Wanneer een land katoen uitvoert, dan voert het ook ‘indirect’ water uit. Vandaar ook dat prof. Allan er op wees dat waterbeheer eigenlijk een politiek gegeven is. Zijn pleidooien om vanuit het concept virtueel water kritisch te kijken naar waterbeheer viel niet in dovemansoren. Allan kreeg er in 2008 de Stockholm Water Prize voor.

Prof. Arjen Hoekstra van de universiteit van Twente werkte het concept verder uit.
Per product kan men het waterverbruik berekenen of inschatten: de watervoetafdruk per product, waarbij men rekening houdt met het totale watergebruik in de diverse stappen van de gehele productieketen. Het meest sprekende voorbeeld is dat men om 1 kg rundvlees te produceren 16.000 liter water gebruikt.
Een bedrijf of organisatie kan ook de eigen watervoetafdruk berekenen, net als elk individu.
Per land kan je ook een watervoetafdruk berekenen, rekening houdend met intern gebruikt water, en ‘ingevoerd’ water.
Voorbeelden van virtueel of indirect water van enkele producten, alsook methoden om je watervoetafdruk te berekenen, vind je op de website van prof. Hoekstra van de universiteit van Twente http://www.waterfootprint.org of op de website van Ecolife, VELT en WWF http://www.watervoetafdruk.be/

Hoe omgaan met het concept ‘indirect water’?

Het concept indirect water is interessant, maar moet in relatie gezien worden tot de problematiek van waterbeschikbaarheid, waterstress en waterschaarste. Het is wel een goed instrument om in een bedrijf of organisatie aan ‘water stewardship’ te doen: het zo klein mogelijk maken van de watervoetafdruk om een bepaald product of dienst te leveren.
Een woordje uitleg.

Relatie tot waterbeschikbaarheid, waterstress of waterschaarste.
Zie ook Water Poverty Index bij 'watertekort en armoede'.
Indien het rund om die ene kilogram rundvlees op ons bord te krijgen, loopt te grazen in de vaak en overvloedig door regen besproeide weiden van de Belgische Ardennen, dan zal wel niemand wakker liggen van het hoge watergebruik. De Ardennen liggen in de categorie van hoge zoetwaterbeschikbaarheid per inwoner.
Indien men voor de kweek van datzelfde rund daarentegen veel bos omhakt in Brazilië (met nefaste gevolgen i.v.m. de klimaatproblematiek) om soja te telen, die dan tegelijk alle beschikbare water opslorpt en streken droog zet, wat de drinkwaterbevoorrading van de lokale bevolking in gevaar brengt, dan mogen we het met die 16.000 liter veel moeilijker hebben. Brazilië is als grote producent van soja - het voornaamste bestanddeel van veevoeder - een grote uitvoerder van ‘virtueel water’. En jammer genoeg gebeurt dit van uit streken die over veel minder zoetwater beschikken dan het Amazonegebied.
Belangrijk is wel te beseffen dat de waterproblematiek heel specifiek en lokaal is, en sterk verschilt van streek tot streek.

Goed instrument voor ‘water stewardship’

Het concept indirect water, en vooral dan de afgeleide watervoetafdruk is een prima instrument om aan ‘water stewardship’ te doen als bedrijf of als organisatie. Hoe kan je het watergebruik terug brengen? Je slaat enkele vliegen in één klap. Je legt minder druk op de lokale watervoorraden. Je legt minder druk op het milieu, want alle gebruikte (afval)water komt terug in de natuur terecht. Geconcentreerde organisch belaste afvalwaterstromen zijn makkelijker te zuiveren dan verdunde stromen. En je bespaart geld op zowel innamekosten als zuiveringskosten van het water.

Toekomstig politiek beslissingsinstrument?
Op voorwaarde dat er meer research wordt gedaan rond het concept ‘virtueel’ of ‘indirect’ water, en het verder wordt uitgediept is dit concept en de watervoetafdruk in de toekomst een mogelijk bijkomend beslissingsinstrument voor overheden.
Waarvoor gaan we het beschikbare zoetwater (in veel gebieden ook schaars) het eerst gebruiken? Hoe zorgen we in de toekomst dat het water voor de voedselproductie wereldwijd het meest efficiënt gebruikt wordt? Welke regio’s zijn het meest geschikt - gezien de klimatologische condities en de zoetwaterbeschikbaarheid - om een bepaald gewas te telen?
Dit zou een heel ander licht kunnen werpen op de politiek van voedselsoevereiniteit van bepaalde staten. Moet Israël bijvoorbeeld per se al zijn voedsel zelf produceren, in een gebied van zeer grote waterschaarste?
En het nut van bepaalde huidige commerciële landbouwpraktijken zou men met een andere bril kunnen bekijken. Moet Egypte nog meer stukken van de woestijn vruchtbaar maken met Nijlwater om voor ons aardappelen te kweken of dagelijks verse boontjes op ons bord te krijgen? En dit terwijl de bovenloopse buurstaten het water van de Nijl slechts mondjesmaat mogen gebruiken.
Het concept zou kunnen helpen om wereldwijd te zorgen voor een eerlijker gebruik van de beschikbare zoetwatervoorraden en om bij te dragen tot de wereldwijde voedselzekerheid.
De watervoetafdruk op zich en alleen als politiek beslissingselement gebruiken is echter ook uit den boze. Er zijn nog andere belangrijke factoren om in rekening te brengen: denken we maar aan de CO2-uitstoot voor productie en transport van een product/dienst. En het landgebruik. En de te verwerken afvalstromen van een product. En de ‘sociale afdruk’ van de gehele productieketen. En (de gewenste) soevereiniteit van een staat…..
Economische, ecologische, sociale, staats- en wereldbelangen dienen evenwichtig afgewogen te worden.
Maar indirect watergebruik kan zeker een bijkomend element worden in de politieke besluitvorming.

Wereldwaterdag

Lees verder...

Wereldwaterforum

Document acties

Wereldwaterforum 2012 - Marseille

Publicaties

Document acties

Zie ook: Studies en rapporten

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Coopérer pour pérenniser – Mettre à l’échelle la gestion locale du service d’eau potable

Begin 2011 verscheen een nieuwe brochure over tweedelijnsstructuren in het drinkwaterbeheer, met als titel: “Coopérer pour pérenniser – Mettre à l’échelle la gestion locale du service d’eau potable” (Samenwerken voor duurzaamheid – Opschalen van lokaal beheer van drinkwaterdiensten“).

Download hier de brochure (4,5 MB - 64 p.)
Bestel de gedrukte brochure via het Bestelformulier publicaties - € 5.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Klimaat, water en ontwikkeling. Hoe de klimaatverandering 'ons' leven en dat van de mensen in het Zuiden beïnvloedt door de wijzigingen in de waterhuishouding

Beknopte brochure - 24 pagina's.

Download hier de brochure (3,5 MB).

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Maîtrise d'ouvrage locale

Eind 2010 verschenen 2 brochures over “lokaal bouwheerschap”: Maîtrise d'ouvrage locale - Guide pratique en Maîtrise d'ouvrage lcoale - Guide méthodologique.

Guide pratique

De praktische gids beschrijft stapsgewijs het lokaal bouwheerschapsproces voor de realisatie van drinkwater- en sanitaire infrastructuur door lokale actoren: de doelgroep zijn de uitvoerders. Voor alle stappen in het proces verzamelde PROTOS op een bijhorende cd voorbeelddocumenten uit de praktijk.

Download de 'Manuel pratique'

Guide methodologique

De “Methodologische gids voor de ondersteuning van lokaal bouwheerschap” beschrijft de theoretische concepten achter het lokaal bouwheerschap en geeft methodologische richtlijnen voor de ondersteuning en ontwikkeling ervan. Deze methodologische gids is bestemd voor overheden en structuren die het proces van bouwheerschap begeleiden of willen promoten.
Beide werken verschenen in het Frans.

Download de 'Guide méthodologique'

Bestel het volledige pakket met cd via het Bestelformulier publicaties - € 15

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

La GIRE décryptée / Integraal Waterbeheer ontcijferd

Haïti is niet gezegend met een overvloed aan natuurlijke hulpbronnen. Water behoort tot de belangrijkste en het land kan zich maar ontwikkelen als deze hulpbron goed beheerd wordt.

De publicatie ‘La GIRE décryptée’, opgemaakt in samenwerking met prof. F Rosillon van de universiteit van Luik, geeft in een zeer bevattelijke taal een beeld van de huidige watersituatie en de uitdagingen in Haïti. Tevens worden een aantal concrete pistes voor een beter waterbeheer ontwikkeld, gebaseerd op een doorgedreven analyse van de Haïtiaanse context en van ervaringen in andere landen.

Deze publicatie richt zich tot professionele wateractoren zoals de overheid, NGO’s, internationale organisaties, financiers, bekkencomités maar zal door haar leesbaarheid, haar vele illustraties en grafieken iedereen weten te boeien die meer wenst te vernemen over Integraal Waterbeheer.”

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

"Klimaatchaos in het Zuiden" - De slachtoffers aan het woord

De klimaatverandering eist nu al miljoenen slachtoffers. Niet bij ons, maar in het Zuiden. Landbouwers, veetelers en vissers klagen er over dolgedraaide seizoenen, alles vernietigende stortbuien en cyclonen, verschroeiende droogte, en een gebrek aan zoet water. De toenemende armoede doet velen op zoek gaan naar een nieuwe, leefbare plek...

Wereldmediatheek trok voor de documentaire "Klimaatchaos in het Zuiden" naar Burkina Faso en Togo, Ecuador en Bangladesh, om er de schade van de klimaatwijziging op te meten. Tientallen getuigen en experts van snel toenemende armoede, als gevolg van de klimaatwijziging. Wat aanvankelijk louter een milieuprobleem leek, blijkt uit te draaien op een ongeziene humanitaire catastrofe. De noodzaak om de klimaatwijziging af te zwakken is evident, maar ook moet het Zuiden zich aanpassen aan het onvermijdelijke.

Klimaatchaos in het Zuiden, 53 minuten, Nederlands ondertiteld
€ 8,00 + € 2,00 verzendingskosten
Engels, Franse en Spaanse versie in aanmaak.

Bestellen kan via Wereldmediatheek
Meer info op www.klimaatchaos.be

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

"Klimaat, Water en Ontwikkeling"

Kunnen we er nog naast kijken? De opwarming van de aarde is een feit!

De directe gevolgen zijn het hardst merkbaar via water. Te veel water in een te korte periode op één plaats; te weinig water gedurende een langere periode in andere regio’s.
Integraal WaterBeheer dringt zich op als methode om voldoende capaciteit bij de bevolking in het Zuiden te verkrijgen om zich te kunnen aanpassen aan de nieuwe situaties.

De geïndustrialiseerde en groeilanden liggen aan de basis van het klimaatprobleem. Toch zijn de ontwikkelingslanden het hardst getroffen door de gevolgen van de klimaatsverandering. Zij hebben minder financiële en technologische mogelijkheden om zich (tijdig) aan te passen en voor te bereiden.
Een wereldwijde solidariteit met het Zuiden dringt zich op!

Inhoudstafel

Inleiding
Klimaatsverandering in een notendop
Huidige waterproblemen en de verhoogde kwetsbaarheid in het Zuiden ten gevolge van de klimaatsverandering
Aanpassingsprogramma’s en integraal waterbeheer
Conclusie: een grensoverschrijdende uitdaging tot mondiale solidariteit voor duurzame ontwikkeling

67 blz boeiende lectuur.

De brochure kan besteld worden bij PROTOS of u kunt ze hier downloaden.
Te bestellen bij PROTOS, Flamingostraat 36, te 9000 Gent via het Bestelformulier publicaties, 5 euro (zonder verzendingskosten).

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

“Water en landbouw in een internationaal perspectief”

Water & Landbouw

Om aan de voedselbehoeften te voldoen, zal de vraag naar water voor de landbouw nog toenemen. Maar in welke mate kan dit nog? Als de wereldbevolking, meer dan 6,5 miljard mensen in 2006, verder aangroeit tot 8 à 9 miljard mensen in 2050, en als dit gepaard gaat met een verdere urbanisatie en stijgend gebruik van water per individu, dan dreigen we de vraag naar water niet te kunnen bijhouden. Er komt een steeds grotere druk op de globale fossiele en hernieuwbare waterreserves.

Inhoudstafel

een historische toelichting over menselijke ontwikkeling, landbouw en water
is en zal er genoeg water zijn voor de landbouw?
de mogelijkheden voor het opslaan en winnen van water
een toelichting over plantengroei en de variërende waterbehoeften
de verschillende irrigatiesystemen en -technieken én de gekende irrigatieproblemen
een toelichting over alternatieve verbeteringen rond landbouw
het hergebruik van water voor landbouw
schadelijke effecten van landbouw op het waterbestand
genderproblematiek in water en landbouw
de kost van irrigatie
de begrippen waterrechten en waterhandel
algemene benadering voor duurzamer waterbeheer in de landbouw
de werking van de NGO PROTOS en enkele voorbeelden van concrete projecten in Benin, Mali, Ecuador en Haïti

Kostprijs : 5 euro (zonder verzendingskosten)
Te bestellen bij PROTOS, Flamingostraat 36, te 9000 Gent via het bestelformulier publicaties.

Download hier de brochure.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

“Slagen in het Water ?”

Water in een internationaal perspectief

Hoe omgaan met het toenemend tekort aan zuiver water? Dit is ongetwijfeld dé uitdaging van de volgende decennia. Alleen mondiale spelregels en internationale solidariteit kunnen het levensnoodzakelijke water voor iedereen toegankelijk maken en houden.

In haar eind 2006 herziene brochure ‘Slagen in het water?’ doet PROTOS de waterproblematiek op een leesbare manier uit de doeken. Daarbij illustreren verduidelijkingen en eigen ervaringen de verschillende verbanden die er zijn tussen milieu, ontwikkeling en conflictpreventie.

Inhoudstafel

Inleiding.
Water: bron van leven.
De beschikbaarheid van water.
Hoe zuiver is ons water?
Wat kost ons water?
Problemen in verband met water.
Wat kunnen we doen aan de waterproblemen?
Nationaal en internationaal waterbeleid.
PROTOS en water. Beleid en werking van PROTOS. Ervaringen in Benin en Mali.

Kostprijs : 5.0 euro (zonder verzendingskosten)
Te bestellen bij PROTOS, Flamingostraat 36, te 9000 Gent via het bestelformulier publicaties.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

“20 jaar in het water”

PROTOS en haar partners zijn er zich steeds meer van bewust dat hun rol niet ophoudt bij de aanleg van een waterleiding of de vorming van een beheerscomité. De ervaringen die ze opdoen en de lessen die ze daaruit trekken moeten inspiratie geven aan anderen die zich binnen de sector engageren. Ze leerden bovenal dat de ontwikkeling van de watersector, en dus ook van de levens- en ontwikkelingskansen van een groot deel van onze planeet, niet alleen een technisch probleem is. Het vereist ook belangrijke veranderingen in politieke en sociale prioriteiten, in onze omgang met natuurlijke hulpbronnen en met onze fundamentele behoeften ... en dus ook in de verdeling van middelen en macht.

Dit boekje wil de ervaringen van PROTOS en haar partners met betrekking tot drinkwater en sanitatie samenbrengen en spiegelen aan de evoluties binnen de sector. Het gaat er daarbij voornamelijk om lessen te trekken uit het eigen verleden, deze te confronteren met ervaringen en visies van anderen, en ze beschikbaar te stellen voor organisaties en individuen die zich (willen) engageren in de sector.

Inhoudstafel

Context en basisprincipes: analyse van het water in de wereld – het belang van drinkwater en sanitatie – recente evoluties
PROTOS: historiek – doelstellingen en strategie – PROTOS in het Zuiden – lessen uit 20 jaar ervaring op het terrein
Drinkwater in een geïntegreerde strategie
Gedeelde verantwoordelijkheid
Water als motor voor de sociale ontwikkeling
Technologie en technische assistentie
De prijs van het water
Ervaringen en lessen: casestudies (Benin, Rwanda, Haïti, Ecuador en Senegal)

Kostprijs: 12,5 euro (zonder verzendingskosten)
Te bestellen bij PROTOS, Flamingostraat 36, te 9000 Gent via het bestelformulier publicaties.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

“HaaTweeOoh jeugdwaterboek”

Waarover gaat de watergids? Over wat nat is, of nog nat moet worden. Over droog, droger en kurkdroog. Over water hier en geen water daar. Over ons vuil water in de sloot van de buren. Over geld, in het water. Over water van mij, en van niemand anders. Over douchen met je ogen dicht, en zingen in bad. Over water uit de bron, gevangen in flessen. Over het klaterende goud van de 21ste eeuw.

Water is hét onderwerp van de jaren die komen. Helaas niet omdat het in de mode is. Wel omdat het bittere ernst wordt met water, of beter, zonder water. 783 miljoen mensen hebben nu al geen toegang tot drinkwater. Mensen gaan dood omdat ze ziek worden van vuil water. Het heeft geen zin om onze kop in het zand te steken. Water gaat ons allemaal aan. Drinken moeten we allemaal, en het water dat wij drinken is identiek hetzelfde als dat van een Ecuadoraan, of van een Rwandees. Het is H2O: twee delen waterstof en één deel zuurstof. Er gaan mensen dood om twee letters en een cijfer, zonder recht op herkansing. En dat op “de blauwe planeet” aarde.

Het wordt langzaam duidelijk. Onze houding tegenover water moet veranderen. Ergens onderweg is ons respect voor water zoekgeraakt. We vinden water zo vanzelfsprekend dat wij er gevoelloos voor zijn geworden. Het water is geduldig: het blijft ons strelen. Het wordt tijd dat we het eens terugstrelen. Het boek wil daartoe een uitnodiging zijn.

Praktisch

HaatweeOoH is een jeugdwaterboek bestemd voor + 14-jarigen. Het is een gezamenlijk initiatief van Jeugd & Vrede, Green Belgium, het productiehuis Impressant en PROTOS. Het hele waterverhaal is voor de handigheid in een ABC gegoten. Je leest de stukjes bij je favoriete letter, of je doorbladert hem tot je oog ergens op valt. De webadressen en boekentitels achteraan geven de verdere weg van het water aan.

Kostprijs : 12,5 euro (zonder verzendingskosten)
Te bestellen bij PROTOS, Flamingostraat 36, te 9000 Gent of via het bestelformulier publicaties.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

“Drinkwatervoorziening in Vlaanderen vanaf 1800 tot heden: Vlaamse intercommunale drinkwatervoorziening kan lokale besturen in het Zuiden inspireren.”

Momenteel worden lokale overheden in het Zuiden geconfronteerd met de noodzaak om zelf de drinkwatervoorziening te organiseren. Door het meestal recent doorgevoerde of geplande decentralisatieproces in veel landen in het Zuiden, wordt de bevoegdheid over water van de centrale overheid naar het lokale niveau doorgeschoven. Zowel bij de gemeenten als bij de civiele maatschappij in het Zuiden leeft de vraag welke modellen er bestaan om de drinkwatervoorziening op een gedecentraliseerde manier te organiseren. Daarbij worden de gemeenten of steden in het Zuiden door internationale kredietverleners regelmatig onder druk gezet om te opteren voor uitbesteding aan de privé sector.

De publieke drinkwatervoorziening zoals ze georganiseerd is in Vlaanderen en België kan een inspiratiebron zijn voor het Zuiden.
Iedereen in Vlaanderen heeft zuiver drinkwater en dit aan sociaal aanvaardbare tarieven. De verantwoordelijkheid om iedere Belg gezond drinkwater te bezorgen werd van in het begin ook bij de gemeenten gelegd. Een belangrijke impuls ook was het initiatief van de nationale overheid om de samenwerking tussen de gemeenten te bevorderen. Door het bundelen van de krachten van gemeenten in intercommunale drinkwatermaatschappijen gingen de uitbouw van de drinkwatersystemen en het beheer ervan sterk vooruit.

Zie pagina Studies en Rapporten: “Drinkwatervoorziening in Vlaanderen vanaf 1800 tot heden: Vlaamse intercommunale drinkwatervoorziening kan lokale besturen in het Zuiden inspireren.”

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Xard 2 Water is eindig

(CD en werkmap voor het onderwijs)

Wie? 2e en 3e graad TSO en BSO.
Wat? Pakket van 4 lessen over verschillende facetten van water, uitgewerkt in samenwerking met WWF.
Thema’s: watergebruik hier, minder/ander watergebruik, waterrijke gebieden, water als mensenrecht, enz.
Hoe?

Niet-begeleide methodiek.
ICT-ondersteund: met een Cd-rom met animatiefilmpjes, interviews, grafieken en tabellen.
Infomap voor de leerkrachten.
Werkbladen voor de leerlingen.

Kostprijs: 5€ ( zonder verzendingskosten)
Te bestellen bij PROTOS, Flamingostraat 36, te 9000 Gent of via het bestelformulier publicaties.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

“Manuel de Topographie, destiné aux hydrotechniciens »

Adressé aux ingénieurs, topographes ou équivalents d'organismes divers qui travaillent dans le secteur de l'eau potable dans le Sud, cet ouvrage prétend servir de document de référence pour les travaux de topographie dans le cadre de projets de ce secteur. Il est basé sur de nombreuses expériences dans les différentes régions où PROTOS est active.
Son utilisation pratique requiert une formation de base en topographie, bien qu'il puisse également servir à la formation de topographes dans le Sud.
Après un résumé théorique de la topographie et une présentation des différents appareils utilisés, ce livre présente l'organisation des différents travaux ayant trait à la topographie: les levés, l'élaboration des plans, l'organisation des missions topographiques, ... .
Il peut donc être consulté à la carte, suivant les besoins du lecteur. Pour plus de facilité dans la recherche des références, un index reprend les principaux mots clés et renvoie aux chapitres où l'on traite ces informations.

Kostprijs: 12,5 euro (zonder verzendingskosten)
Te bestellen bij PROTOS, Flamingostraat 36, te 9000 Gent via het bestelformulier publicaties.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

"Manuel pour les adductions villageoises: les adductions d’eau potable, destiné aux hydrotechniciens »

Adressé aux ingénieurs ou équivalents d'organismes divers qui travaillent dans le secteur de l'eau potable dans le Sud, cet ouvrage prétend servir de document de référence pour les adductions d’eau potable. Il est basé sur de nombreuses expériences dans les différentes régions où PROTOS est active.
Son utilisation pratique requiert une formation de base.
Ce livre présente les différentes étapes dans la réalisation des adductions d’eau, à partir du captage de source à la mise en fonction et la gestion des ouvrages, du suivi de la qualité d’eau, ... .

Kostprijs: 12,5 euro (zonder verzendingskosten)
Te bestellen bij PROTOS, Flamingostraat 36, te 9000 Gent via het bestelformulier publicaties.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Document acties

Klik voor de volledige weergave van de afbeelding... — Grootte: 72.5 kB

Studies en rapporten

Studies van internationale organisaties, PROTOS, ... Millenniumdoelstellingen,...

Document acties

Zie ook: Publicaties

JMP 2012

UN World Water Development Report 2012 - WWDR4

MDG 7 voor drinkwater bereikt? : het goede nieuws gerelativeerd

JMP 2011: de Millenniumdoelstelling voor drinkwater verder onder de loep

PROTOS en de Millenniumdoelstellingen

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

JMP 2012:

In dit rapport (Joint Monitoring Programma - Unicef en WHO) kondigt men aan dat de Millenniumdoelstelling voor drinkwater in 2010 werd behaald. Het rapport belicht de nog resterende uitdagingen. Enkele regio's zoals sub-Sahara Afrika, hinken achterop. In landelijk gebied en de armere bevolkingsgroepen beschikken nog niet over verbeterde drinkwater- of sanitaire systemen. Vooral vrouwen en jonge meisjes hebben te lijden onder gebrekkige toegang tot water. Deze ongelijkheden wegwerken moet voorrang krijgen.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

UN World Water Development Report 2012 - WWDR4:
Water speelt een belangrijke rol in economische ontwikkeling

Een meer uitgebreide samenvatting lees je hier.

De meeste sociale en economische uitdagingen waar de Afrikaanse regio voorstaat, hebben te maken met water. En het essentiële probleem daarbij is niet de waterschaarste, maar veeleer de toegang tot water.
Dit staat te lezen in de jongste editie van het UN-World Water Development Report (WWDR4), dat bij het begin van het 6e Wereldwaterforum in Marseille is voorgesteld.
Na decennia van lage economische groei hadden verschillende Afrikaanse landen recent uitzicht op substantiële groei. Maar zonder innovatieve en gezamenlijke inspanningen om de watervoorraden van de regio beter te beheren, zal deze groei zich niet doorzetten, zegt men bij de VN.

"Sub-Saharisch Afrika gebruikt nauwelijks 5% van zijn jaarlijkse hernieuwbare zoet water, maar de toegang tot een verbeterde watervoorziening in zowel stedelijke als landelijke context is nog steeds de laagste in de wereld", aldus het rapport. "Het gebrek aan toegang tot voldoende en veilig drinkwater en aan voedsel- en energieveiligheid is niet per se gebonden aan de beschikbaarheid van het water zelf, maar wel aan een gering aanpassingsvermogen, een gebrek aan doeltreffende ontwikkelingsstrategieën, gebrek aan effectieve (sub-)regionale institutionele structuren, en aan gebrekkige infrastructuur en economische en financiële beperkingen."

Over het geheel genomen is Afrika relatief rijk aan water. Het heeft uitgestrekte wetlands en beperkte, maar wijdverspreide grondwatervoorraden. Daarnaast heeft het een enorm potentieel voor de productie van energie door middel van waterkracht, en een even belangrijk potentieel voor het verhogen van de landbouwproductie en productiviteit. Maar de politieke en economische uitdagingen maken het moeilijk om dit potentieel te ontwikkelen ter ondersteuning van de duurzame ontwikkeling in de regio.
De oplossing start bij een grotere focus op (en investeringen in) de ontwikkeling, het onderhoud en de exploitatie van waterinfrastructuur, in combinatie met training, opleiding en institutionele capaciteitsopbouw voor een goed beheer van water; aldus het rapport.

Het rapport ziet drinkwater, sanitaire voorzieningen, voedselzekerheid en continuïteit van de energievoorziening als de belangrijkste watergerelateerde sectoren. Naar die sectoren zou de meeste aandacht moeten gaan:

In Sub-Saharisch Afrika is de achterstand op de realisatie van de Millenniumdoelstelling voor Water en Sanitatie (MDG7- tegen 2015 het aantal mensen zonder duurzame toegang tot water en sanitatie halveren) gigantisch. Het gebrek aan veilig water en goede sanitaire voorzieningen is niet alleen nadelig voor de menselijke gezondheid en het welzijn, het belemmert ook de economische groei en veiligheid.

Waterkracht levert 32% van de energie in Afrika, maar zou nog meer ingezet moeten worden. Meer waterkracht gebruiken zou de economie stimuleren en het menselijk welzijn verhogen.

Afrika moet zijn landbouwproductie jaarlijks met 3,3% verhogen als het voedselzekerheid wil bereiken tegen 2025. Water is een essentieel onderdeel in het vermogen om de bevolking te voeden; geïrrigeerd akkerland is goed voor slechts 20% van het irrigatie-potentieel. In de meeste landen wordt minder dan 5% van de bebouwde akkers geïrrigeerd; er is dus nog veel ruimte voor de uitbreiding van irrigatie om de voedselzekerheid te verhogen.

Ondanks de diepe en wijdverbreide armoede in Afrika, begonnen ingrijpende economische hervormingen positieve resultaten op te leveren in vele landen. Maar volgens dit rapport, zal de recente positieve trend in de economische groei, en de bijbehorende sociale voordelen, niet standhouden, tenzij er een gezamenlijke inspanning komt voor de ontwikkeling van watervoorraden.

De 4de editie van het UN-World Water Development Report (WWDR4)

Het World Water Assessment Programme (WWAP) van de Verenigde Naties (gehost door UNESCO) brengt om de 3 jaar een World Water Development Report (WWDR) uit.
Dit rapport biedt een beeld van de toestand van de natuurlijke hulpbron water over de hele wereld. Het analyseert en biedt tools en mogelijke antwoorden aan regeringsleiders, de privé-sector en de civiele samenleving die de wateruitdagingen willen aangaan. Het suggereert manieren waarop instellingen kunnen worden hervormd en hun gedrag aangepast, en onderzoekt mogelijke bronnen van financiering voor de dringend noodzakelijke investeringen in water.
Dit WWDR4 is een mijlpaal binnen de WWDR serie. Deze 4e editie rapporteert rechtstreeks uit de regio's, met de nadruk op hotspots, en heeft veel aandacht voor gendergelijkheid, een cruciaal thema. Het introduceert een thematische benadering - 'Managing Water under Uncertainty and Risc' - in een wereld die sneller verandert dan ooit, op vaak onvoorspelbare wijze, met steeds meer onzekerheden en risico's.
Het WWDR4 wil aantonen dat water een centrale rol heeft in alle aspecten van economische ontwikkeling en sociaal welzijn, en dat gezamenlijk optreden noodzakelijk is. Onderlinge afhankelijkheid tussen landen zal steeds meer door ‘water’ verweven worden. Immers, als geen onmiddellijke actie wordt ondernomen, zullen regio's en sectoren zonder voldoende water sterker afhankelijk worden van andere, om in hun eigen behoeften te voorzien.

Meer info:
http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/water/wwap/wwdr/wwdr4-2012/

Terug

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

MDG 7 voor drinkwater bereikt? : het goede nieuws gerelativeerd

7 maart 2012: Lees hier het artikel.

Terug

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

JMP 2011: de Millenniumdoelstelling voor drinkwater verder onder de loep

Het JMP-rapport dat UNICEF en de Wereldgezondheidsorganisatie WHO (“Joint Monitoring Programme for Water Supply and Sanitation”) uitbrachten in 2010, was zeer optimistisch: de toegang tot drinkwater was gestegen van 77% in 1990 naar 87% in 2008, wat de wereld goed op weg zette om het subdoel van MDG7 voor drinkwater van 89% te halen tegen 2015.
“Het werkelijke percentage van mensen met een duurzame toegang tot veilig drinkwater ligt waarschijnlijk aanzienlijk lager”, is de conclusie van een tussentijds rapport dat verscheen op 20 december 2011, en de statistieken uit het voorgaande rapport onder de loep neemt.

De JMP-indicator voor drinkwater, “gebruik van een verbeterde bron van drinkwater”, geeft geen informatie over de duurzaamheid van de toegang, noch over de kwaliteit van het drinkwater, stelt het rapport. Verder verhult het cijfermateriaal dat gebruikt is voor de voortgangsrapporten, gebaseerd op nationale gemiddelden, de situatie van de armen en de traditioneel uitgesloten bevolkingsgroepen.

Hardnekkige ongelijkheden

Het aandeel van de bevolking dat toegang heeft tot een verbeterde bron van drinkwater verschilt sterk per land en per regio. Sub-Saharisch Afrika hinkt achterop en zal de Millenniumdoelstelling voor drinkwater zeker niet halen: in 2008 had slechts 60% van de totale bevolking er toegang tot een verbeterde bron van drinkwater, terwijl dat tegen 2015 75% zou moeten zijn.
Tussen 1990 en 2008 boekten de Sub-Saharische landen nochtans aanzienlijke vooruitgang en verschaften ze aan 237 miljoen mensen toegang tot een verbeterde bron van drinkwater. De sterke bevolkingstoename in deze landen weegt echter zwaarder door dan de geleverde inspanningen. De bevolking groeide aan met 304 miljoen mensen, wat het aantal mensen zonder toegang alsnog met 67 miljoen deed stijgen ten opzichte van 1990.
Sub-Saharisch Afrika en de ander lage-inkomenslanden boekten beduidend minder vooruitgang dan de midden-inkomenslanden, die reeds ruim de MDG voor drinkwater realiseerden. Slechts 42% van de officiële ontwikkelingshulp gaat naar de minst ontwikkelde landen – oorzaak van de beperkte vooruitgang aldaar, stelt het rapport.

In alle ontwikkelingslanden heeft men op het platteland relatief gezien minder toegang tot drinkwater dan in de stad. Hoewel deze kloof over het algemeen aanzienlijk verkleinde sinds 1990, blijft de ongelijkheid in sommige regio’s groot, zoals in Sub-Saharisch Afrika, West-Azië en een aantal Latijns-Amerikaanse landen.
Ondanks de serieuze achterstand op het platteland, wordt bijna 2/3 van de officiële ontwikkelingshulp voor drinkwater en sanitatie besteed aan geavanceerde stedelijke systemen, en niet aan basissystemen op het platteland. In de periode 2003-2008 werden de budgetten voor deze systemen teruggeschroefd van 27% naar 16%, dit terwijl meer dan 80% van de resterende 884 miljoen mensen op de wereld zonder verbeterde toegang tot drinkwater op het platteland woont.

Ook is er in alle landen een kloof tussen arm en rijk, stijgt de toegang tot een verbeterde bron van drinkwater met de welvaart en is de toegang tot leidingwater veel hoger onder de rijkere bevolkingslagen.

Drinkwaterkwaliteit

De JMP beschikt niet over de nodige gegevens om een globale balans te kunnen maken van de kwaliteit van het drinkwater afkomstig van verbeterde bronnen, maar uit onderzoek in 5 landen blijkt dat het aandeel van verbeterde drinkwaterbronnen die veilig drinkwater leveren, conform met de aanbevelingen van de Wereldgezondheidsorganisatie, sterk varieert.
De kwaliteit van het leidingwater werd over het algemeen vrij goed bevonden, met een betrouwbaarheid van 89%. 1/3 van de boringen met pomp en beschermde bronnen, en 2/3 van de open waterputten met deksel bleek echter verontreinigd.
Als je de kwaliteit van het drinkwater als integraal onderdeel van de MDG-indicator zou beschouwen, dan zouden de JMP-statistieken van 2008 er minder rooskleurig uitzien, met een daling van 16% voor Nicaragua, 11% voor Ethiopië, 10% voor Nigeria en 7% voor Tadzjikistan, aldus het rapport.
Aangezien waterputten en beschermde bronnen in eerste instantie in rurale gebieden worden gebruikt, slaan deze negatieve cijfers dan ook voornamelijk op de onrustwekkende realiteit op het platteland.

Duurzaamheid

“Verbeterde drinkwaterbronnen” moeten betrouwbaar zijn en duurzaam in de tijd, maar in de realiteit zijn ze dat vaak niet. Heel wat drinkwatervoorzieningen zijn niet operationeel of leveren een onderbroken service, omwille van een gebrek aan technische knowhow, aan reserveonderdelen en gereedschap, aan duurzame financieringsmechanismen,…
Bovendien neemt de druk op onze drinkwatervoorraden toe, voornamelijk in gebieden waar de bevolking sterk aangroeit, steden snel uitbreiden, landbouw- of industriële activiteiten het beschikbare water opeisen, en de impact van de klimaatverandering voelbaar is. Het is dan ook van uiterst belang de watervoorraden op een efficiënte en duurzame manier te beheren.

De klimaatverandering heeft en zal nog meer uiteenlopende gevolgen hebben op de watervoorziening in de hele wereld: schade aan drinkwaterinfrastructuur door overstromingen, verminderde beschikbaarheid, meer verontreiniging en bijgevolg een dalende drinkwaterkwaliteit, verhoogde nood aan zuiveringstechnologie, …
Waterdistributienetwerken - de drinkwaterbron bij uitstek in de stad - zijn technisch gezien vrij goed bestand tegen de impact van klimaatveranderingen, zegt het rapport, al kunnen ze bij frequente wateroverlast gevoeliger zijn voor verontreiniging, en kan bij waterschaarste de watertoelevering steeds vaker onderbroken worden. Hierdoor zullen gebruikers genoodzaakt zijn waterreserves op te slaan in vaak onhygiënische omstandigheden, met de nodige gezondheidsrisico’s tot gevolg. In vele steden is dit nu reeds een probleem: in Bangladesh, India en Nepal bijvoorbeeld, komt er gemiddeld slechts gedurende 10 uur per dag water uit de kraan.
Van de technologieën die veelvuldig worden gebruikt op het platteland, boringen met pomp, pompen op een ondiepe put, beschermde bronnen en beschermde waterputten, zijn volgens het rapport boringen met pomp en pompen op een ondiepe put de meest klimaatbestendige. Op het platteland van Sub-Saharisch Afrika werden zeer veel boringen gedaan en waterpompen geïnstalleerd, maar 35-60% ervan is niet operationeel, vaak door slecht onderhoud en beheer door de gemeenschap, onvoldoende steun van de overheid, het niet voorhanden zijn van reserveonderdelen,... De klimaatveranderingen zullen deze toch al moeilijke situatie enkel maar nadelig beïnvloeden.

Het wordt tijd om de nodige lessen te trekken uit de MDG-periode, concludeert het rapport. De nog bestaande ongelijkheden tussen regio's en landen, tussen stad en platteland, en tussen verschillende lagen van de samenleving moeten worden weggewerkt. Er moeten oplossingen gezocht worden om de drinkwaterkwaliteit te garanderen en de toegang tot drinkwaterbronnen betrouwbaarder en duurzamer te maken. En de indicatoren moeten worden bijgesteld, zodat na 2015 ook kwaliteit en duurzaamheid worden gemeten. Er is nog veel werk aan de winkel!

Het volledige rapport : Drinking Water. Equity, safety and sustainability.
Thematic report on drinking water 2011, WHO, UNICEF.
http://www.unicef.org/media/files/JMP_Report_DrinkingWater_2011.pdf

Terug

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

“PROTOS en de Millenniumdoelstellingen”

Een brochure die duidelijk de link aantoont tussen water en de andere millenniumdoelstellingen: PROTOS en de Millenniumdoelstellingen (217 KB).

Jean Pierre Dushimimana (DUHAMIC-ADRI - Rwanda) schreef ter gelegenheid van Wereldwaterdag 2012: Water en voedsel in Rwanda.
Aly Sow schreef ter gelegenheid van Wereldwaterdag 2011: Drinkbaar water en sanitatie: motor voor lokale ontwikkeling in stedelijk milieu in Mali.
PROTOS publiceerde in september 2010 het Schaduwrapport MOD 7 - de drinkwater- en sanitaire basisvoorzieningen in Rwanda en Burundi.
Nestor Mburente schreef ter gelegenheid van WWD 2010: MDG 7 en Burundi - werken aan water.
Achille Biffumbu, schreef ter gelegenheid van WWD 2009: Millenniumdoelstelling 7 en Noord-Kivu.
Cheick Kamissoko, programmaverantwoordelijke voor PROTOS in Mali, schreef ten gelegenheid van WWD 2008:

"De binnendelta van de Niger is een overstromingsgebied waar men kan omkomen van de dorst"

Juan Pablo Martines, coördinator van het Foro Regional del Agua Azuay - Cañar schreef op WWD 2007: De Millenniumdoelstelling 10 in Ecuador (30 KB).
Armand Houanye, coördinator van het Nationaal Water Partnerschap van Benin, schreef op WWD 2007: Water op het spel in Benin (140 KB).
Onze correspondent in Haïti Jean-Baptiste Chavannes, stichter van onze partner MPP,
schreef op WWD 2006 over de waterproblematiek in Haïti (30 KB).

Terug

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Meer info over " 2015 de tijd loopt", een samenwerkingsverband van een 20-tal ngo's i.v.m. de Millenniumdoelstellingen.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Internationale solidariteit voor gedecentraliseerde drinkwater- en sanitaire voorzieningen

PROTOS publiceerde in november 2011 naar aanleiding van het Colloquium "Solidair water - Eau solidaire" de brochure "Internationale solidariteit voor gedecentraliseerde drinkwater- en sanitaire voorzieningen". (2010 - 1 MB).

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

"Klimaat, Water & Ontwikkeling"

Deze nieuwe PROTOS-brochure verscheen eind 2008. Een samenvatting van deze brochure Klimaat, Water & Ontwikkeling verscheen in ARGUS Milieumagazine, jaargang 7/nr. 1/ jan-feb-mrt 2009. De inhoud van de brochure vind je onder de knop 'Publicaties'.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Het Blauwe Boek Benin - Livre Bleu - publicatie 2009: een alternatieve kijk op de waterstatistieken

PROTOS is een van de drijvende krachten achter het concept van het Blauwe Boek: een alternatieve kijk op de waterstatistieken in enkele ontwikkelingslanden.

Vanuit de VN-organisaties en de officiële ontwikkelingsspelers verschijnen er de laatste jaren inderdaad heel wat cijfers die moeten aantonen in welke mate we de Millennium Ontwikkelingsdoelen al dan niet halen. Voor Benin laten die tabellen en grafieken veronderstellen dat we het aantal water-armen tegen 2015 misschien wel kunnen halveren (in vergelijking met 1990), maar dat er een hopeloze achterstand is voor sanitaire voorzieningen.

Een groep van 13 Beninse vrijwilligers, afkomstig uit alle lagen van de overheid en de civiele maatschappij, en begeleid door een team van nationale en internationale consulenten, zocht in 2008 de achtergronden op van deze statistieken. En die zijn minder rooskleurig:

Het overgrote deel van de nieuwe waterpunten wordt gebouwd in dorpen die al water hebben, terwijl de arme, kleine en geïsoleerde dorpen vergeten worden.
De uitvoeringscapaciteit van de Beninse overheid plafonneert (op 12 M € per jaar, terwijl er in 2007 bijna 30 M beschikbaar was) en er is bijzonder weinig evolutie in de overdracht van verantwoordelijkheden en middelen naar de gemeenten – ondanks de engagementen die er al 7 jaar zijn.
Allerlei vormen van slecht bestuur verhinderen een echte doorbraak om voor elke Beniner een duurzame en eerlijke toegang tot water en sanitair te garanderen, ook al zijn de technische en financiële middelen wel aanwezig.

Met de officiële publicatie van het Blauwe Boek staan de krijtlijnen nu op papier om ook aan die kwalitatieve aspecten te werken. Of hoe PROTOS concreet haar expertise en middelen inzet als hefboom tot verandering.

Klik hier voor de Engelse versie van het Livre Bleu.

Klik hier voor het volledige landenrapport Benin - Franse versie.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

UN World Water Development Report 2009

10 april 2009
Geachte Ministers, verantwoordelijk voor ontwikkelingssamenwerking, landbouw, energie, volksgezondheid, onderwijs,
geachte leden van de studiediensten van de democratische partijen,
Met deze nota nodigen wij u uit kennis te nemen van de belangrijkste feiten die genoteerd staan in het 3e VN-Wereld Water Rapport. Dit rapport kwam tot stand in het kader van het “World Water Assessment Programme”, en werd gepubliceerd op 16 maart jl. met als titel “Water in a changing world”.

Dit rapport is het resultaat van een gezamenlijke en gecoördineerde inspanning door de 26 agentschappen van de Verenigde Naties die samen het platform VN-water vormen. Ze werkten hiervoor samen met overheden, internationale agentschappen, NGO’s en andere betrokken partijen.
Om de 3 jaar wordt een dergelijk rapport voorgesteld naar aanleiding van het Wereld Water Forum, waarvan de jongste editie plaatsvond van 16 tot 22 maart 2009 in Istanbul.
Het volledige document is beschikbaar op: www.unesco.org/water/wwap/wwdr.

Dit rapport onderstreept de gebrekkige huidige besluitvormingsprocessen die bepaalde veranderingsprocessen zouden moeten teweegbrengen. De mensheid verhoogt de druk op de natuurlijke hulpbronnen zoals water en bodem. Voor de eerste maal klinkt een alarmerende toon door het rapport en een dringende oproep om concrete acties te ondernemen, zodat een mondiale watercrisis kan vermeden worden.

De kwaliteit van en de toegang tot water zijn nog nooit zo ernstig bedreigd geweest. Talrijke regio’s overal ter wereld overexploiteren hun lokale watervoorraden, terwijl waterschaarste of zelfs gebrek aan water, die hier en daar al woeden, de armoede, ongelijkheid en onderontwikkeling nog verscherpen.
Er zijn tal van oorzaken voor de watercrisis. Wij benadrukken, bij wijze van voorbeeld, het gebrek aan samenwerking over de landsgrenzen heen, de voorrang die gegeven wordt aan commerciële overwegingen om niet-duurzame oplossingen te ontwikkelen, evenals het slecht beheer van de watervoorraden en het verzuimen om aan risicobeheer te doen.
“De wateractoren kennen al geruime tijd het probleem en zijn ervan overtuigd, maar nemen geen beslissingen. De verantwoordelijkheid om dringend tot een oplossing te komen, ligt bij de politieke beleidsmakers”, zo besluit Olcay Unver, coördinator van het rapport.

De grote uitdagingen waarvoor we staan en zoals ze te lezen staan in het rapport, zijn deze – in het kort:

De toegang tot drinkwatersystemen en sanitaire basisinfrastructuur (latrines): Aan het huidige investeringsritme is het halen van de Millenniumdoelstelling rond water (MDG7) tegen 2015 een illusie! Volgens de meest recente voorspellingen zal 47% van de wereldbevolking in zones met waterstress leven en 67% zal nog helemaal geen toegang hebben tot sanitatie, tussen nu en 2030. Om MDG7 nog te halen, is een jaarlijkse investering van 9,5 miljard dollar alleen al in sanitatie nodig. In 2006 werd 3,9 miljard dollar geïnvesteerd, voor sanitaire voorzieningen en toegang tot drinkwater sámen.
Bevolkingsgroei: De wereldbevolking, vandaag geschat op 6,6 miljard mensen, groeit jaarlijks aan met 80 miljoen mensen. Deze bevolkingsgroei brengt een toename in de behoefte aan zoetwater met zich mee van 64 miljard m³ per jaar. Men verwacht dat 90% van de 3 miljard mensen die er volgens de schattingen tegen 2050 bijkomen, in een ontwikkelingsland zullen leven.
Landbouw/veeteelt: Landbouw is de meest watergulzige menselijke activiteit, goed voor een gebruik van 70% van de zoetwatervoorraden. Voor de fabricage van een t-shirt zijn in de totale productieketen tussen de 400 en 2000 liter water nodig. Voor de productie van een kilo vlees bedraagt dit 1000 tot 20 000 liter water! Ten gevolge van de bevolkingsgroei en het nastreven van een hogere levensstandaard zal de vraag naar zoetwater voor landbouw tegen 2050 toenemen met 70 tot 90%.
Energie: De vraag naar energie die een exploitatie van de waterbronnen inhoudt, zal stijgen met 55% tegen 2030, 60% voor waterkrachtenergie.
Sanitatie (afvalwaterzuivering): 80% van het afvalwater belandt ongezuiverd in de natuur. De gevolgen voor de volksgezondheid in dichtbevolkte stadcentra zijn catastrofaal. Om alle stedelijk afvalwater te zuiveren is 100 miljard dollar per jaar nodig. Een onthutsend en verontrustend hoog bedrag!
Klimaatsverandering: Door de klimaatsopwarming wijzigt de beschikbaarheid van water (in tijd en ruimte), tengevolge van de “intensere” en versnelde watercyclus wereldwijd. Dit zal gevolgen hebben voor de intensiteit en de frequentie van extreme natuurrampen, zoals overstromingen en droogteperiodes.
Klimaatvluchtelingen: Toegang tot water en sanitaire voorzieningen beïnvloeden in grote mate de menselijke ontwikkelingskansen. Met de wetenschap dat 47% van de wereldbevolking in aride en semi-aride streken zal leven, schat men dat 24 tot 700 miljoen mensen op de vlucht zullen slaan om te ontsnappen aan de gevolgen van waterschaarste en gebrek aan sanitatie, grotendeels te wijten aan de gevolgen van de klimaatsverandering.

Bij dit alles mogen we de huidige omstandigheden en levensstijl niet vergeten; zij verhogen nog de druk op de watervoorraden en dragen bij tot de mondiale watercrisis. Het rapport onderstreept het feit dat de kwaliteit van drinkbaar water en de toegang tot water bedreigd worden door de ongebreidelde verstedelijking, de snelle industriële ontwikkeling van de groeilanden en ontwikkelingslanden, de ecologische en financiële crisis, en de verhoogde energie- en voedselprijzen.
Het WWDR-3-rapport benadrukt ook dat geen enkele Millenniumdoelstelling kan gehaald worden zonder voorafgaande investeringen in de watersector. Water ligt aan de basis van elke menselijke ontwikkeling. Hoe zou je hongersnood en armoede moeten bestrijden als de gemeenschappen en de economie niet over water beschikken? Hoe kunnen de vrouwen onafhankelijk worden of de kinderen aangemoedigd om naar school te gaan, als de kinderen dagelijks meerdere kilometers moeten afleggen om hun familie amper 20 l te bezorgen?
De regeringen blijven huiverachtig om voldoende financiële middelen in te zetten, hoewel de WHO in haar statistieken aantoont dat elke dollar die in de watersector geïnvesteerd wordt, een return geeft van 3 tot 34 dollar!
Investeren in water, is ook investeren in het milieu, in de toekomstige generaties, in de vrouw, in gezondheid, in voedselzekerheid. Vandaag besteden de ontwikkelde landen jaarlijks tot 200 miljard dollar om verouderde drinkwater- en sanitaire installaties te vervangen; tienmaal het bedrag dat nodig is om MDG7 te halen in 2015!
Het vitale karakter van water is net als de niet-duurzame wijze waarop we met water omspringen genoegzaam bekend, maar de watersector lijdt nog steeds aan gebrek aan politieke belangstelling en aan onvoldoende investeringen.

De voorgestelde oplossingen zijn vooral van politieke aard. Olcay Unver stelt: “water moet het middelpunt zijn van elke politieke strategie – landbouw, energie, gezondheid, infrastructuur, onderwijs,…” Het is inderdaad zo dat factoren en beleidsbeslissingen buiten de watersector meer impact hebben op het waterbeheer dan de talrijke beleidsmaatregelen die worden ondersteund en uitgevoerd door de ministers bevoegd voor water.

Volgende aanbevelingen uit het rapport willen we onder uw aandacht brengen:

Institutionele hervormingen moeten aangemoedigd worden, als daar zijn: decentralisatie, deelname van alle betrokken partijen, transparantie, duurzaam beheer van de watervoorraden, ook de grensoverschrijdende.
De ‘transversale’ dimensie van de waterproblematiek erkennen en een gecoördineerde aanpak aanmoedigen tussen de verschillende sectoren (landbouw, energie, industrie, enz.) veeleer dan een gefragmenteerde aanpak per sector in de besluitvorming en het beleid.
De uitwisseling van informatie, kennis, gegevens, ervaringen en technologie bevorderen.
De civiele maatschappij en de bevolking meer betrekken bij de besluitvormingsprocessen.
De bevolking sensibiliseren, onderwijs en vorming stimuleren omtrent het thema water.
Participatieve modellen ontwikkelen voor het beheer van natuurlijke rijkdommen

Hierop steunend nodigen wij u uit om met aandacht deze 4 eisen aan de Belgische politieke wereld te overwegen:

Het recht op drinkwater te erkennen in de grondwet en deze erkenning te promoten in de internationale wetgeving.
In alle Belgische ontwikkelingsprojecten water als transversaal thema op te nemen, en ervoor te pleiten dat Europa hetzelfde doet.
Een rechtvaardig, duurzaam en participatief waterbeheer te propageren, met een sterke betrokkenheid van de gebruikers.
Pleiten dat de “post-Kyoto”-top van Kopenhagen in december 2009 “water” als prioritair thema opneemt. Er is immers nu reeds een grote noodzaak om adaptatiemaatregelen te nemen om de gevolgen van de klimaatverandering op te vangen, die nu al tastbaar zijn in ontwikkelingslanden via de hoeveelheid water en de toegang tot water, en die een groot effect zullen hebben op de vredessituatie in de wereld. Waterbeheer moet gezien worden als het sleutelelement in de politiek om conflicten te vermijden.

“There has been a widespread failure to recognize water’s vital role in providing food, energy, sanitation, disaster relief, environmental sustainability and other benefits.
This has left hundreds of millions of people suffering from poverty and ill health and exposed to the risks of water-related diseases.”
Ban Ki-moon, secretaris-generaal van de Verenigde Naties.

Geachte ministers en leden van de studiediensten van de democratische partijen, dank voor de aandacht die u aan dit document wilt besteden.

Met hoogachting,
de ondertekenende organisaties :
PROTOS ngo - http://www.protosh2o.org
CNCD - http://www.cncd.be
Oxfam-Solidariteit - http://www.oxfamsol.be
IERPE - http://www.ierpe.eu
Objectif Ô - http://www.objectifo.org
EurACME - http://www.euracme.eu
Green - http://www.greenbelgium.org

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

UNDP Human Development Report 2006

Op 9 november 2006 stelde het UNDP (het ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties) het Human Development Report 2006 (HDR) voor met als titel
“Verder dan schaarste: macht, armoede en de wereldwatercrisis”.

Het rapport roept op om dringend meer werk te maken van de Millenniumdoelstelling 7 met betrekking tot water en sanitaire voorzieningen. Minder dan tien jaar scheidt ons van de 2015-horizon,….! Water moet hoger op de politieke agenda komen en moet een hoofdstrategie worden binnen de armoedebestrijdingsplannen. De internationale hulp moet minstens verdubbelen om deze doelstellingen te bereiken.
Het gebrek aan zuiver water en sanitaire voorzieningen kost jaarlijks het leven aan 1,8 miljoen kinderen en het remt de (economische) ontwikkeling af.

Volgens het UNDP-rapport wordt er wel veel over deze problemen gepraat, maar worden er nog steeds te weinig concrete acties ondernomen. Om daar iets aan te veranderen is er een mondiale actie nodig die de inspanningen beter coördineert en het thema hoger op de agenda zet. De G8 moet dit plan actief steunen.

In het rapport wordt het volgende gesteld om dringend iets aan deze crisis te doen:

Drinkwater moet erkend worden als een mensenrecht. Iedereen moet minstens 20 liter drinkwater per dag krijgen en dit moet gratis zijn voor de armsten (ter vergelijking, in België gebruikt men 110 liter per dag). Waterschaarste is hiervoor een zeer slecht excuus, want quasi overal op onze planeet is er voldoende zoet water aanwezig om daaruit voor ieder 20 l zuiver drinkwater te puren. Het rapport benadrukt het onevenwicht tussen de stedelingen enerzijds en de mensen op het platteland en in sloppenwijken anderzijds: deze laatsten betalen tot 5 à 10 keer meer voor hun water dan de meer fortuinlijke stedelingen. Arme gezinnen uit bijvoorbeeld Jamaica, Nicaragua en El Salvador besteden tot 10% van hun inkomen aan water, terwijl dit bij ons minder dan 1% is. Dit is fundamenteel onrechtvaardig.
Elk land moet zelf de nodige (financiële) inspanningen leveren op vlak van water en sanitaire voorzieningen. De overheden van de landen in het Zuiden geven te weinig aandacht aan water en sanitaire voorzieningen. In Afrika bijvoorbeeld bedragen de publieke uitgaven voor drinkwater- en sanitaire voorzieningen slechts 0,5 % van het BNP. Ter vergelijking, in Ethiopië bedragen de militaire uitgaven 10 keer het budget voor water, in Pakistan 47 keer meer. Het rapport stelt dat water en sanitatie hoger in de armoedebestrijdingsplannen moet komen en er minstens 1% van hun BNP moet in geïnvesteerd worden.
Er is belangrijker internationaal engagement en een plan nodig om deze watercrisis te keren. Het rapport stelt dat jaarlijks zo’n 3,4 tot 4 miljard dollar meer moet vrijgemaakt worden aan internationale hulp boven op de huidige 3 miljard dollar. Samen met de verhoogde inspanning van de ontwikkelingslanden zelf, zou in totaal 10 miljard dollar extra moeten vrijgemaakt worden willen we overal de Millenniumdoelstelling bereiken, en ook de huidige achterstand in Afrika ophalen. Ter vergelijking, 10 miljard $ is het equivalent van 5 dagen militaire uitgaven op wereldniveau.
De arme boeren worden geconfronteerd met een dubbele watercrisis: plaatselijke waterschaarste door de klimaatswijziging en meer en meer competitie voor het beschikbare zoet water tussen de (stedelijke) bevolking, industrie en (industriële) landbouw. Diegenen met de zwakste rechten, - met name de kleine boer en de vrouwen -, dreigen de strijd te verliezen. Duidelijkere rechten voor de arme boeren, meer efficiëntie in irrigatie en aanpassingsprogramma’s aan de klimaatwijziging dringen zich op.

Het rapport stelt ook klaar en duidelijk dat investeren in water en sanitaire voorzieningen in het Zuiden een belangrijke invloed heeft op alle andere Millenniumdoelstellingen waarbij berekend werd dat 1 $ geïnvesteerd in water 8 $ genereert door een betere gezondheid en dus minder gezondheidskosten, een betere productiviteit wegens minder ziekten, een betere scholing wegens minder tijd nodig om water te gaan halen door kinderen, tijd die vrij komt om landbouw- en economische activiteiten te ontplooien ...

Dit rapport geeft op een zeer duidelijke manier weer wat PROTOS reeds geruime tijd stelt:

PROTOS onderschrijft volop de Millenniumdoelstellingen!
Om die te halen is “Water, DE hefboom tot ontwikkeling”
PROTOS wil dat:

Waterbeheer rechtvaardig, participatief en duurzaam is;
De overheid het recht op water voor ieder garandeert;
Watergebruikers en lokale besturen een sleutelrol spelen bij het plannen en beheren van watersystemen;
De internationale gemeenschap meer solidariteit opbrengt die aansluit bij lokale processen in het Zuiden;
De ingezette middelen wereldwijd minstens 2X hoger worden.

Download de samenvatting van het HDR 2006 rapport: Beyond scarcity: Power, poverty and the global water crisis (PDF 1.7 Mb)

Meer info vindt u op de website http://hdr.undp.org/en/reports/global/hdr2006/

Wat zijn onze eisen op Belgisch vlak?

De internationale hulp voor water en sanitaire voorzieningen bedroeg in 2004 slechts 6% van het totaal aan ontwikkelingssteun: dit komt dan nog vooral door multilaterale hulp en specifieke US hulp voor wederopbouw in Jordanië, Irak en Palestina voor water. De internationale bijdragen voor water en sanitaire voorzieningen zijn zelfs gedaald ten opzichte van 10 jaar geleden toen ze 8% bedroegen.

De trend van de laatste jaren binnen de Belgische ontwikkelingssamenwerking is dat jaarlijks ongeveer 11 à 19 miljoen $ naar investeringen in water en sanitaire voorzieningen gaat in het Zuiden (ongeveer slechts 1% van ODA Official Development Aid)). De ons omringende landen zoals Duitsland, Nederland en Frankrijk besteden een belangrijker deel (1,4 tot 3,8%) van hun ontwikkelingsbudget aan water en sanitaire voorzieningen (resp. 284 miljoen USD, 73 miljoen USD en 122 miljoen USD voor 2004). (OECD, maart 2006 ter gelegenheid van het WWF Mexico.)

We pleiten er dan ook voor dat België de 0,7% van het BNP waar maakt als budget voor ontwikkelingssamenwerking en dat er een grotere prioriteit gegeven wordt aan water en sanitaire voorzieningen binnen ons beleid en budget op federaal niveau maar ook op regionaal niveau.

Een belangrijk aandeel voor water en sanitaire voorzieningen dat minstens het internationale gemiddelde van 6% bedraagt, is het minste wat we kunnen doen om onze solidariteit met het Zuiden kenbaar te maken, en… investeren in water en sanitaire voorzieningen is DE beste strategie voor sociale en economische ontwikkeling.

“Indien we de doelstellingen i.v.m. water en sanitaire voorzieningen niet halen verdwijnt meteen de hoop om alle andere doelstellingen te halen”, stelt nog hetzelfde HDR 2006 rapport.

"water maakt vrij - l'eau, un droit naturel - water powers people - agua por la vida"

PROTOS 24/11/06

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

PROTOS en Netwerk Vlaanderen hebben in oktober 2007 een “ Kritische reflectie op Maatschappelijk Verantwoord Investeren via Waterfondsen” gemaakt.

(100 KB)
De doelstelling van deze studie is tweeërlei.
Ten eerste willen wij potentiële beleggers informeren over de inhoud van deze waterfondsen, waarvan enkele als duurzaam gepromoot worden, en we gaan na of deze fondsen wel tegemoet komen aan oplossingen voor de wereldwaterproblematiek zoals Netwerk en PROTOS deze zien.
Ten tweede kan de studie een leidraad zijn voor de fondsenbeheerders van de banken om hun korf aan bedrijven die ze in het fonds stoppen aan te passen, zodat ze meer en beter waarde leveren tot duurzame ontwikkeling.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Het rapport "Evaluation économique des bénéfices liés aux infrastructures en eau potable des ménages ruraux en Afrique subsaharienne" (2MB)

is gebaseerd op een enquête in de gemeenten Boukoumbé en Cobly door PROTOS en uitgevoerd door een student economie Xavier Poncin van de Katholieke Universiteit van Leuven (2007).
De studie betreft de impact van drinkwaterprogramma’s op de economie van het huishouden, op de gezondheid,…. Er wordt een antwoord gegeven op de vraag welke de financiële voordelen zijn van proper drinkwater; het belang dat de gemeenschappen aan hun water hechten in vergelijking met de geleverde inspanningen voor de bouw ervan; over de winst in vergelijking met de genderaspecten,…

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

"Manuel de formation sur l’approche ‘Enfant Formateur’, Rwanda 2006" (73 KB)

L'objectif de ce manuel est de donner aux formateurs des enseignants et des enfants des indications, étape par étape, leur permettant d’introduire le programme appelé ‘Enfant Formateur’ dans leurs communautés.

“Water en conflicten”

Talloze samenlevingen worden momenteel bedreigd door een tekort aan water, wat een probleem vormt voor het in stand houden en verder ontwikkelen van hun welvaart en welzijn en van de internationale en nationale stabiliteit.

De groeiende ongelijkheid in de verdeling van water kan leiden tot interne spanningen en internationale conflicten.

Met de realisatie van een brochure rond "water en conflicten" (1,5 MB) wil PROTOS een bijdrage leveren tot de discussie over de wereldomvattende waterproblematiek en de dreigende conflicten in verband met water.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Basisinformatie i.v.m. Water en de GATS-akkoorden

L’eau et le commerce libre selon les accords AGCS, informations de base, september 2003, 28 p., Frans (200 KB)
Water and free trade according to the GATS’ agreements, basic information, september 2003, 27 p., Engels (200 KB)
Agua y libre comercio, september 2003, 26 p., Spaans (200 KB)

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

NGO-schaduwrapport CSD12 Water en Sanitatie, een publicatie van Vlaams Overleg Duurzame Ontwikkeling - VODO vzw

Zo klaar als pompwater (110 KB, 31 p.)
In het kader van het opvolgingsproces van de Wereldtop binnen de VN-Commissie voor Duurzame Ontwikkeling (CSD) wordt 'water' als prioritair thema voor CSD 12 (2004) en CSD 13 (2005) naar voor geschoven. Het is uitdrukkelijk de bedoeling om binnen een context van duurzame ontwikkeling vanuit verschillende invalshoeken naar het thema te kijken. In dit schaduwrapport van de NGO’s wordt een duidelijke visie op een duurzame omgang met water gekoppeld aan de bespreking van enkele concrete voorbeelden. De inleidende tekst en de samenvattende aanbevelingen werden door de ondertekenende organisaties onderschreven. De voorbeelden en thematische stukken werden op de hoofdlijnen onderschreven door de betreffende organisaties, maar vallen onder de verantwoordelijkheid van de auteurs.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Samenwerkingen tussen wateractoren in de OESO-landen

Onderstaande studie had als doel lessen te trekken uit ervaringen in andere OESO-landen waar diverse wateractoren door samenwerking een bijdrage willen leveren tot een verbeterde voorziening in drinkwater en sanitatie voor de landen in ontwikkeling.

Studie van buitenlandse initiatieven van samenwerking tussen wateractoren voor ontwikkeling. Een studie voor het Vlaams Partnerschap Water voor Ontwikkeling, september 2004, 56 p. (230 KB)

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Actuele weetjes over water

Regiospecifieke informatie voor West-Afrika, Haïti, Equator, Grote Meren; publicaties en software; websites; nieuwe technologieën.

PROTOS Updates sur l’eau n°1, juni 2004, 16 p., Frans (100 KB)
PROTOS Updates sur l’eau n°2, maart 2005, 10 p., Frans-Engels (100 KB)
PROTOS Updates sur l'eau n°3, april 2006, 11p., Frans-Engels (100 KB)

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Maîtrise d'ouvrage: bouwheerschap

PROTOS appui a la MDO rapport final mars 2006 (722 KB) (Français)

PROTOS appui MDO Final report - report Uganda (662 KB) (English)

PROTOS appui MDO rapport final - rapport Burundi (3,5 MB) (Français)

PROTOS appui MDO rapport final - rapport Bénin (553 KB) (Français)

PROTOS appui MDO rapport Final - rapport Mali (835 KB) (Français)

PROTOS appui MDO rapport final - rapport Ecuador (310 KB) (Nederlands)

PROTOS appui MDO rapport final - rapport Haïti (869 KB) (Français)

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

SubSurface Dams, a simple, safe and affordable technology for pastoralists.

Ondergrondse dammen houden water vast voor veenomaden in Kenia

Dammen, die onder de grond gebouwd worden in seizoensgebonden rivieren, houden het ondergronds water tegen. De dam vormt een ondergronds waterreservoir dat niet onderhevig is aan verdamping. De Turkana-nomaden in Kenia, die afhankelijk zijn van vee voor hun overleving, leerden deze originele techniek van dammenbouw door toedoen van Dierenartsen Zonder Grenzen. Via de inventiviteit van de vrouwen, die voor de bouw van de dam het gebruik van klei uit termietenhopen suggereerden, kon de prijs gedrukt worden en werd de techniek beheersbaar voor de Turkana-nomaden.

De ervaringen van Dierenartsen Zonder Grenzen met deze techniek werden in samenwerking met PROTOS in een eenvoudige Engelstalige handleiding weergegeven

Subsurface Dams: a simple and affordable technology for pastoralists ( PDF 1.3 MB) English only.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

“Drinkwatervoorziening in Vlaanderen vanaf 1800 tot heden: Vlaamse intercommunale drinkwatervoorziening kan lokale besturen in het Zuiden inspireren.”

Momenteel worden lokale overheden in het Zuiden geconfronteerd met de noodzaak om zelf de drinkwatervoorziening te organiseren. Door het meestal recent doorgevoerde of geplande decentralisatieproces in veel landen in het Zuiden, wordt de bevoegdheid over water van de centrale overheid naar het lokale niveau doorgeschoven. Zowel bij de gemeenten als bij de civiele maatschappij in het Zuiden leeft de vraag welke modellen er bestaan om de drinkwatervoorziening op een gedecentraliseerde manier te organiseren. Daarbij worden de gemeenten of steden in het Zuiden door internationale kredietverleners regelmatig onder druk gezet om te opteren voor uitbesteding aan de privé sector.

De publieke drinkwatervoorziening zoals ze georganiseerd is in Vlaanderen en België kan een inspiratiebron zijn voor het Zuiden.
Iedereen in Vlaanderen heeft zuiver drinkwater en dit aan sociaal aanvaardbare tarieven. De verantwoordelijkheid om iedere Belg gezond drinkwater te bezorgen werd van in het begin ook bij de gemeenten gelegd. Een belangrijke impuls ook was het initiatief van de nationale overheid om de samenwerking tussen de gemeenten te bevorderen. Door het bundelen van de krachten van gemeenten in intercommunale drinkwatermaatschappijen gingen de uitbouw van de drinkwatersystemen en het beheer ervan sterk vooruit.

“Drinkwatervoorziening in Vlaanderen vanaf 1800 tot heden: Vlaamse intercommunale drinkwatervoorziening kan lokale besturen in het Zuiden inspireren.” (1,5 MB)

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Local Financing for Rural and Peri-Urban Water Supply and Sanitation (100 KB)

Deze literatuurstudie deelt de verschillende lokale financieringsmechanismen voor drinkwater en sanitatie in het Zuiden in, en brengt enkele sprekende voorbeelden aan.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Good water governance and population participation in developing countries as necessary answers to the world's urban water crisis

Document acties

Klik voor de volledige weergave van de afbeelding... — Grootte: 187.6 kB

Document acties

Klik voor de volledige weergave van de afbeelding... — Grootte: 41.8 kB

Document acties

Klik voor de volledige weergave van de afbeelding... — Grootte: 39.9 kB

Bestelformulier publicaties PROTOS

PROTOS heeft een aantal eigen publicaties die u hier kunt bestellen. De Nederlandstalige uitgaven vindt u hier. Voor de anderstalige uitgaven verwijzen wij u naar de webpagina van elke taal.

Lees verder...

Document acties

2009-03-19-5 jaar Vlaams Partnerschap Water voor Ontwikkeling.pdf — PDF document, 62 kB (64038 bytes)

Document acties

Colloq_19-11-2010_DIGITAAL_DEF.pdf — PDF document, 275 kB (281885 bytes)

Document acties

Korte voorstelling vpwvo 08.pdf — PDF document, 22 kB (23413 bytes)

Document acties

VPWvO Drinkwater en sanitatie in de volkswijken van het District Bamako.pdf — PDF document, 62 kB (64012 bytes)

Document acties

Stem u h Z 2011 Aly Sow_NL.pdf — PDF document, 69 kB (71126 bytes)

Document acties

HDR2006_English_Summary.pdf — PDF document, 1724 kB (1766179 bytes)

Document acties

MDGs_en_PROTOS_water.pdf — PDF document, 216 kB (221840 bytes)

Document acties

Schaduwrapport.pdf — PDF document, 963 kB (986861 bytes)

Document acties

Pablo Martines Ecuador over MDG10.pdf — PDF document, 26 kB (27381 bytes)

Document acties

Water op het spel Benin.pdf — PDF document, 136 kB (139597 bytes)

Document acties

Chavannes artikel.pdf — PDF document, 27 kB (28066 bytes)

Document acties

Dossier CED Protos Argus_NL.pdf — PDF document, 399 kB (409006 bytes)

Document acties

Livre Bleu Fr_WEB.pdf — PDF document, 1421 kB (1455161 bytes)

Document acties

Livre Bleu Eng_WEB.pdf — PDF document, 1445 kB (1480655 bytes)

Document acties

Livre Bleu Benin-Rapport pays_WEB.pdf — PDF document, 2073 kB (2123302 bytes)

Document acties

KRITISCHE REFLECTIE op Maatschappelijk Verantwoord Investeren via WATERFONDSEN.pdf — PDF document, 97 kB (100109 bytes)

Document acties

WEB_GIRE_mrt 2011.pdf — PDF document, 5198 kB (5323121 bytes)

Document acties

MEMOIREBeneficesEconomEau.pdf — PDF document, 2390 kB (2447659 bytes)

Document acties

GATS-Frans.pdf — PDF document, 126 kB (129409 bytes)

Document acties

GATS-Engels.pdf — PDF document, 141 kB (145405 bytes)

Document acties

GATS-Spaans.pdf — PDF document, 194 kB (198669 bytes)

Document acties

rapportStudieBuitenlPartnerschappen.pdf — PDF document, 228 kB (234297 bytes)

Document acties

UpdatesWaterSanit1.pdf — PDF document, 88 kB (90335 bytes)

Document acties

UpdatesWaterSanit2scnd.pdf — PDF document, 45 kB (46786 bytes)

Document acties

UpdatesWaterSanit3avril2006b.pdf — PDF document, 83 kB (85432 bytes)

Document acties

Sub surface dams defvolledig.pdf — PDF document, 1270 kB (1300704 bytes)

Document acties

WEB_DrinkwaterVlaanderen_NL.pdf — PDF document, 1269 kB (1299737 bytes)

Document acties

LocalFinRurPeriUrbWATSAN.pdf — PDF document, 87 kB (89569 bytes)

Document acties

Internationale solidariteit voor DW en San_nov_2010-NL_FR_DEF.pdf — PDF document, 1131 kB (1158382 bytes)

Document acties

Klimaat_Water_Ontwikkeling_DEF_WEB.pdf — PDF document, 5390 kB (5520027 bytes)

Document acties

MX-2300_20110217_152156.pdf — PDF document, 334 kB (342929 bytes)

Document acties

cd hoes rossillon.pdf — PDF document, 1162 kB (1190131 bytes)

Document acties

Klimaat-water-ontwikkeling_mini2011-DEF.pdf — PDF document, 3677 kB (3765554 bytes)

Coopérer pour pérenniser

Document acties

Cooperer pour perenniser_eindversie_2011.pdf — PDF document, 4684 kB (4796557 bytes)

Maîtrise d'Ouvrage Locale - Manuel

Document acties

MDO_Manuel_prat_drukversie_MET_KAFT.pdf — PDF document, 4626 kB (4737356 bytes)

Maîtrise d'Ouvrage Locale - Guide

Document acties

MDO_Guide_méth_drukversie_MET_KAFT.pdf — PDF document, 1547 kB (1584765 bytes)

Document acties

Klik voor de volledige weergave van de afbeelding... — Grootte: 3.2 kB

Document acties

MDG 7 drinkwater goed nieuws gerelativeerd.pdf — PDF document, 233 kB (239106 bytes)

Document acties

2012-03_stem uit het zuiden.pdf — PDF document, 216 kB (221831 bytes)

Document acties

2012-05-WWDR4.pdf — PDF document, 367 kB (376714 bytes)

Document acties

Klik voor de volledige weergave van de afbeelding... — Grootte: 3.3 MB

Document acties

Klik voor de volledige weergave van de afbeelding... — Grootte: 45.9 kB

Document acties

Klik voor de volledige weergave van de afbeelding... — Grootte: 41.6 kB

Document acties

Klik voor de volledige weergave van de afbeelding... — Grootte: 23.9 kB

WWDR4

Document acties

Klik voor de volledige weergave van de afbeelding... — Grootte: 18.6 kB

JMP Report Drinking Water 2011

Document acties

Klik voor de volledige weergave van de afbeelding... — Grootte: 68.3 kB

Blue Book Benin

Document acties

Klik voor de volledige weergave van de afbeelding... — Grootte: 21.3 kB

WWDR3 Water in a changing world

Document acties

Klik voor de volledige weergave van de afbeelding... — Grootte: 16.3 kB

HDR 2006

Document acties

Klik voor de volledige weergave van de afbeelding... — Grootte: 4.3 kB

Coopérer pour pérenniser

Document acties

Klik voor de volledige weergave van de afbeelding... — Grootte: 87.6 kB

Klimaat, water en ontwikkeling

Document acties

Klik voor de volledige weergave van de afbeelding... — Grootte: 83.1 kB

Klimaat, water en ontwikkeling

Document acties

Klik voor de volledige weergave van de afbeelding... — Grootte: 221.9 kB

Guide pratique

Document acties

Klik voor de volledige weergave van de afbeelding... — Grootte: 638.7 kB

Guide methodologique

Document acties

Klik voor de volledige weergave van de afbeelding... — Grootte: 714.9 kB

GIRE décryptée

Document acties

Klik voor de volledige weergave van de afbeelding... — Grootte: 275.5 kB

Water & Landbouw

Document acties

Klik voor de volledige weergave van de afbeelding... — Grootte: 109.7 kB

Slagen in het water

Document acties

Klik voor de volledige weergave van de afbeelding... — Grootte: 1.2 MB

Slagen in het water

Document acties

Klik voor de volledige weergave van de afbeelding... — Grootte: 204.2 kB

HaaTweeOoh

Document acties

Klik voor de volledige weergave van de afbeelding... — Grootte: 53.8 kB

Document acties

Klik voor de volledige weergave van de afbeelding... — Grootte: 3.7 kB

Document acties

Water en landbouw -02okt07_def.pdf — PDF document, 314 kB (322421 bytes)

Persoonlijke hulpmiddelen

Onderdelen

Water in de wereld

Document acties

Document acties

1. de algemene waterproblematiek:

2. strategische thema’s

3. PROTOS kenniscentrum

Document acties

Te weinig drinkwater

Weinig vooruitgang

Op mondiaal vlak beschouwd blijft het percentage van “water-armen” ongeveer stabiel. Ondanks de inspanningen die gedurende de twee waterdecennia geleverd werden om iedereen tegen 2000 toegang te geven tot voldoende water, is er weinig vooruitgang merkbaar.

De watercrisis

Waterconflicten

Talloze samenlevingen worden momenteel bedreigd door een tekort aan water, wat een probleem vormt voor het in stand houden en verder ontwikkelen van hun welvaart en welzijn en van de internationale stabiliteit.

Watertekort en armoede

Miljoenen mensen in de wereld moeten vandaag nog steeds zware financiële en/of fysieke inspanningen doen om aan water te geraken. Hierdoor beschikken ze over minder mogelijkheden om aan de armoede te ontsnappen.

Water, geen koopwaar

Water is uiterst waardevol. De schaarste van voldoende zuiver water maakt het zelfs steeds waardevoller. Ook de multinationale waterbedrijven hebben dit begrepen.

De watervoetafdruk

Document acties

Document acties

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Duitsland en Spanje duwen het hardst om water als mensenrecht te laten erkennen (11 oktober 2007)

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Recht op water en sanitaire voorzieningen: een stap verder dan de millenniumdoelstellingen (11 maart 2010)

Welke rechten bestaan er?

Wat levert dit op?

“Gefrustreerd zijn is een deel van mijn job”

De rol van de staat

Focus op sanitatie, privatisering en klimaatverandering

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

De Europese Unie steunt voortaan het recht op water (22 maart 2010)

Richtlijnen nodig

190 staten bepleiten erkenning recht op water

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

VN-Resolutie 'Recht op drinkbaar water', een stap vooruit (28 juli 2010)

122 landen vóór

Document acties

Investeren in Sociale, Technologische, Organisatorische en Financiële duurzaamheid

Sociaal

Technisch

Organisatorisch

Financieel

Duurzaamheid

Document acties

Analyse

* Een mentaliteitswijziging

* Een efficiënter beheer

* Een verhoging en een efficiëntere inzet van financiële middelen

Document acties

Document acties

Colloquium Solidair Water - Eau Solidaire - 19 november 2010

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

De Millenniumdoelstellingen...

Document acties

Hoe omgaan met het concept ‘indirect water’?

Goed instrument voor ‘water stewardship’

Document acties

Document acties

Zie ook: Studies en rapporten

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Coopérer pour pérenniser – Mettre à l’échelle la gestion locale du service d’eau potable

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Klimaat, water en ontwikkeling. Hoe de klimaatverandering 'ons' leven en dat van de mensen in het Zuiden beïnvloedt door de wijzigingen in de waterhuishouding

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Maîtrise d'ouvrage locale

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

La GIRE décryptée / Integraal Waterbeheer ontcijferd

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

"Klimaatchaos in het Zuiden" - De slachtoffers aan het woord

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

"Klimaat, Water en Ontwikkeling"

Inhoudstafel

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

“Water en landbouw in een internationaal perspectief”

Inhoudstafel

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

“Slagen in het Water ?”

UN World Water Development Report 2012 - WWDR4:
Water speelt een belangrijke rol in economische ontwikkeling